Znaczenie rozumienia zasady fair play dla rozwoju kompetencji społecznych młodzieży

Abstract

W niniejszej pracy pragniemy wykazać, jak niezbędnym aspektem holistycznego wychowania młodego człowieka do całożyciowego radzenia sobie w dynamicznie zmieniającym się świecie jest dobrze przemyślane i prowadzone wychowanie fizyczne jak i proces treningów sportowych. Rozdział ten poświęcony został badaniom zachowań prospołecznych oraz poziomu rozumienia zasady fair play w kontekście wychowania fizycznego i sportu u młodzieży nieuprawiającej sportu i u tej części, która sport uprawia. Głównym celem dociekań było zbadanie, a przez to wskazanie potencjalnych związków między poziomem rozumienia zasady fair play oraz wybranych zachowań prospołecznych (tj. przestrzeganie zasad oraz decyzji sędziego sportowego) w wieku dojrzewania. Badaniu poddano łącznie 1257 uczniów szkół średnich w wieku 16,1 ± 0,87 lat (627 dziewcząt i 600 chłopców). Do oceny poziomu rozumienia zasady fair play (P) wykorzystano „Skalę Rozumienia Zjawiska Fair Play”. Natomiast w celu zdiagnozowania deklarowanego poziomu zachowań prospołecznych uczniów zastosowano narzędzie „Moja Lekcja Wychowania Fizycznego”. Ponadto uczestnicy badania podzieleni zostali na grupy ze względu na doświadczenie treningowe (brak aktywności sportowej, aktywność sportowa na poziomie amatora, podejmowanie aktywności profesjonalnej sportowej) a następnie, w obrębie grup na podgrupy w zależności od poziomu rozumienia zasady fair play (P1 – P3).Wyniki końcowe, oparte na odpowiedziach respondentów, wskazują naistotne różnice statystyczne, występujące w odpowiedziach dotyczącychwszystkich, wykorzystanych do badań dylematów. Różnice te wykazały duży związek z przynależnością do podgrupy determinowanej poziomem rozumienia zasady fair play: P3 (p = 0,056; p = 0,012; p = 0,003) w odniesieniu do podgrup P1 P2. Ogółem odsetek respondentów, którzy rozumieją zasady fair play na poziomie pierwszym (P1) oznaczającym ograniczenie się do stosowania wcześniej ustalonych/skodyfikowanych zasad sportowych podczas zawodów sportowych wynosi aż 69%. Zdecydowanie mniej osób (31%) rozumie to zjawisko szerzej – jako zasadę, która ma zastosowanie nie tylko w warunkach sportowych, lecz także w najróżniejszych sytuacjach życia codziennego (P3).Kluczowe w tym kontekście wydaje się podjęcie wszelkich starań, aby współczesne wychowanie fizyczne i sport rzeczywiście promowały zachowania etyczne. Dlatego też należałoby wzmocnić lub podnieść jakość kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz trenerów sportowych, wyposażając jednych i drugich w odpowiednie kompetencje, pomocne w kształtowaniu młodego pokolenia.

This article examines prosocial behaviours and the perception of understanding fair play rule as a principle in the context of physical education and sport in adolescents participating in sports, and those not undertaking sports at all. The main aim of this research is to explore and indicate potential connections between understanding of the idea of fair play and selected prosocial behaviours (e.g., abiding by the rules, respecting decisions of the referee and sportsmanship) in youth. In total, 1257 secondary school students, aged 16.1 ± 0.87 years (627 girls and 600 boys), were interviewed. For assessing the level of fair play awareness (P), the Fair Play Moral Dimensions Concept Scale was used. To measure the confirmed level of prosocial behaviours of school students, the survey My Physical Education Class was used.Participants were divided into groups based on their training experience (no sports at all, amateur sports enthusiast, professional sports athlete). Then subgroups according to their understanding of the Fair Play principle (P1 to P3) were designed The results show significant differences in all dilemmas in various groups in relation to scores in subgroup P3 (p = 0.056; p = 0.012; p = 0.003) regarding subgroups P2 and P1 in the level of understanding fair play. Overall, the percentage of respondents who view fair play rule only in the context of sport (P1) is 69%. Far fewer (31%) are those who understand it more broadly as a principle that applies to everyday life situations (P3). Therefore we state that it is crucial to promote moral development during Physical education and sports process, especially the value of respect. For that reason, we need well educated PE teachers and sport couches.