„Dziś nie ma szczęśliwych”, czyli Antoniego Godziemby Wysockiego podróż do zakładu psychiatrycznego. Dom zdrowia jako głos w XIX-wiecznym przedstawianiu osób z dysfunkcją psychiczną

Abstract

Dysfunkcje psychiczne należą do tematów, które w XIX wieku zaczęły być szeroko omawiane w dyskursie medycznym. Proces ten można dostrzec również u genealogicznych źródeł nowoczesnej psychiatrii. Jednocześnie, wraz z nadejściem Młodej Polski, choroba psychiczna coraz częściej stawała się przedmiotem zainteresowania pisarzy i znajdowała odzwierciedlenie w ich utworach. Tak dzieje się w przypadku Antoniego Godziemby Wysockiego, który ponownie odczytuje twórczość Sztyrmera i Kraszewskiego, a także odwołuje się do przedstawicieli świata nauki, tworząc swój zbiór szkiców Dom zdrowia. Artykuł poświęcony jest sposobom przedstawiania osób chorych psychicznie w XIX wieku oraz językowi, za pomocą którego opisywano stany chorobowe i związane z nimi społeczne lęki. Szczególna uwaga zostaje zwrócona na kreacje osób z dysfunkcjami psychicznymi obecne w twórczości Wysockiego oraz na to, w jaki sposób różnią się one od ujęć znanych z dzieł Kraszewskiego i Sztyrmera, do których lwowski autor wyraźnie nawiązuje.

Mental dysfunctions are a topic that began to be widely discussed in medical discourse in the 19th century. access can also be seen in the genealogical origins of modern psychiatry. At the same time, with the advent of Young Poland, mental illness committed by the writer in their works. This is the case with Antoni Godziemba Wysocki, who re-reads Sztyrmer, Kraszewski, but also people from the world of science, creating his collection of sketches Dom zdrowia. In an article on the use that poses a threat to sick people in the 19th century, the use of which is incomparable in relation to the disease state. Note the individuals with dysfunctions identified in Wysocki’s work, which is different from what is available to the Lviv author in the works of Kraszewski and Sztyrmer.