Normatywna funkcja wykorzystania tekstu modlitwy „Ojcze nasz” w analizie historyczno-diachronicznej języków germańskich

Abstract

Poniższa praca traktuje o zasadności przeprowadzania badań analizy historyczno-diachronicznej na podstawie tekstów liturgicznych. Artykuł podzielony jest na trzy główne części. Na wstęp składają się: część teoretyczna, przedstawiająca aspekty historyczne poruszanego problemu badawczego. Następnie autorka przeprowadza analizę poszczególnych, najbardziej zauważalnych, podobieństw i różnic, przejawiających się w treści najstarszej modlitwy wyznawców katolicyzmu „Ojcze nasz” na przykładzie tekstów utworów rodziny germańskiej – anglojęzycznych oraz niemieckojęzycznych – zróżnicowanych pod względem epoki rozwoju języka. Dalej opisane zostają kolejne zagadnienia: pierwsza i druga przesuwka spółgłoskowa (w odniesieniu do samego tytułu wybranych treści), które odegrały znaczącą rolę w kształtowaniu się języków germańskich, analiza podmiotu lirycznego oraz jego rola w kształtowaniu poczucia wspólnoty kościoła oraz poszczególne aspekty gramatyczne przewijające się w wiodących wersach utworu. Za pomocą tabelarycznego zestawienia numer 5 zobrazowany zostaje konflikt zgodności języka liturgicznego z językami wernakularnymi – w tym przypadku współczesnym językiem niemieckim. W podsumowującym fragmencie pracy, autorka motywuje następującymi argumentami, powziętą wcześniej hipotezę, jakoby podejmowanie próby analizy diachronicznej na podstawie treści sfery sacrum nie stanowiło wiarygodnego źródła dla badań językoznawczych.

Der folgende Artikel befasst sich mit der Rechtmäßigkeit der Durchführung von Recherchen zur historisch-diachronen Analyse auf der Grundlage von liturgischen Texten. Die Arbeit gliedert sich in drei Hauptteile. Die Einleitung besteht aus einem theoretischen Teil, in dem die historischen Aspekte des behandelten Forschungsproblems dargestellt werden. Anschließend untersucht die Verfasserin die einzelnen, besonders auffälligen Gemeinsamkeiten und Unterschiede, die sich im Inhalt des ältesten Gebetes der katholischen Gläubigen, dem "Vaterunser", manifestieren, am Beispiel der Texte der germanischen Familie – Englisch und Deutsch – differenziert nach der Epoche der Sprachentwicklung. Ferner werden die erste und zweite Konsonantenverschiebung (in Bezug auf den Titel des ausgewählten Inhalts selbst), die bei der Bildung der germanischen Sprachen eine wichtige Rolle gespielt haben, eine Analyse des lyrischen Themas und seiner Rolle bei der Gestaltung des kirchlichen Gemeinschaftsgefühls sowie die verschiedenen grammatikalischen Aspekte, die sich durch die Leitverse des Stücks ziehen, beschrieben. Anhand der Darstellung Nr. 5 wird der Kompatibilitätskonflikt zwischen der liturgischen Sprache und den Vernakularsprache – in diesem Fall dem modernen Deutsch – veranschaulicht. Im Schlussteil der Arbeit begründet die Autorin mit den folgenden Argumenten die Hypothese, dass der Versuch einer diachronen Analyse auf der Grundlage des Inhalts der sakralen Sphäre keine verlässliche Quelle für die sprachwissenschaftliche Forschung darstellt.

The following article deals with the appropriateness of conducting research for historical-diachronic analysis on the basis of liturgical texts. The work is divided into three main parts. The introduction consists of a theoretical part in which the historical aspects of the research problem under consideration are presented. Subsequently, the author examines the individual, particularly striking similarities and differences manifested in the content of the oldest prayer of the Catholic faithful, the "Our Father", using the example of the texts of the Germanic family – English and German – differentiated according to the epoch of language development. Furthermore, the first and second consonant shifts (in relation to the title of the selected content itself), which played an important role in the formation of the Germanic languages, an analysis of the lyrical theme and its role in shaping the ecclesiastical sense of community, as well as the various grammatical aspects that run through the leading verses of the piece, are described. Using representation No. 5 as an example, the conflict of compatibility between liturgical language and vernacular language – in this case, modern German – is illustrated. In the concluding part of the paper, the author justifies the hypothesis that the attempt of a diachronic analysis based on the content of the sacred sphere is not a reliable source for linguistic research with the following arguments.