Wykładniki kwantyfikacji w rozwoju języka bułgarskiego i serbskiego (XIII/XIV–XIX w.)

Abstract

Rozprawa poświęcona jest diachronicznemu ujęciu kategorii w opisach dwóch języków południowosłowiańskich: bułgarskiego i serbskiego. Z punktu widzenia badanej kategorii, zdaniem autorki rozprawy, najważniejszą różnicą pomiędzy nimi jest wykształcenie przez system języka bułgarskiego postpozycyjnego morfemu rodzajnikowego, którego nie ma w języku serbskim. Założeniem rozprawy nie jest wypełnienie istniejącej luki w badaniach diachronicznych nad pewnymi aspektami systemu języka serbskiego, lecz zwrócenie uwagi na niektóre istotne kwestie w jego rozwoju w obrębie badanego zagadnienia, które może stać się przyczynkiem do dalszych studiów. Do podstawowych celów pracy zaliczyć można natomiast ustalenie, w jaki sposób na przestrzeni wieków wybrana kategoria realizowała się na płaszczyźnie formalnej w obu językach, sporządzenie inwentarza typowych środków, wyróżnienie najbardziej popularnych z nich i wskazanie ewentualnych dysproporcji w dystrybucji formalnych wykładników na różnych etapach rozwoju każdego z języków. Podstawę teoretyczną systematyzacji materiału stanowi kwantyfikacyjny model opisu kategorii wypracowany przez V. Koseską-Toševą. Materiał poddany analizie stanowią teksty pochodzące z czterech okresów rozwoju języka bułgarskiego i serbskiego: z przełomu wieków XIII/XIV oraz z wieków XVI, XVII i XIX. Niniejsza rozprawa składa się z czterech części. Omówione zostają podstawowe stanowiska badawcze, dotyczące semantycznej kategorii określoności/nieokreśloności, część teoretyczna obejmuje też krótką charakterystykę typowych wykładników kategorii w obu językach oraz typów fraz z poszczególnymi wykładnikami kategorii określoności/nieokreśloności i jej podklas (w kolejności: jednostkowość, egzystencjalność i ogólność) osobno dla języka bułgarskiego i serbskiego, którym towarzyszy egzemplifikacja materiału. Pracę kończą wnioski podsumowujące.