Fikcja a nauka. Krytyczny pozytywizm Hansa Vaihingera jako radykalizacja teoretycznej filozofii transcendentalnej Immanuela Kanta

Abstract

Rozprawa jest próbą całościowego ujęcia myśli Hansa Vaihingera (1852–1933), filozofa niemieckiego, profesora Uniwersytetu w Halle. Teoretyczna filozofia transcendentalna Immanuel Kanta stanowi jedynie obszerny kontekst dla rozważań poświęconych specyfice myślenia Vaihingera, który traktował Kantowskie idee jako źródłową inspirację. Rozprawa składa się z pięciu głównych rozdziałów, które z kolei dzielą się na mniejsze podrozdziały. Każdy rozdział poprzedzony jest krótkim planem, a także usytuowaniem treści rozdziału w całości pracy i kończy się konkluzją. Rozprawa zawiera również wstęp, zakończenie oraz bibliografię obejmująca książki i artykuły, kalendarium ważniejszych dat z życia Vaihingera oraz cztery schematy, stanowiące ilustrację pewnych problemów. Pierwszy rozdział autorka poświęca przedstawieniu problemów związanych z poznaniem zawartych w teoretycznej filozofii transcendentalnej Kanta. W drugi rozdziale ukazuje oryginalną myśl Vaihingera w odniesieniu do szeroko rozumianego ruchu kantowskiego. W trzecim rozdziale omawia pogląd Vaihingera, określany przez niego jako krytyczny pozytywizm. Czwarty rozdział autorka poświęca całościowemu przedstawieniu Vaihingerowskiego systemu filozofii „jak gdyby”. W piątej i ostatniej części pracy przechodzi do ustalenia relacji między poglądami Vaihingera a Kanta.