Historia zapomnianego sukcesu. Livia Quintilla Stanisława Marka Rzętkowskiego

Abstract

The article is devoted to the success story of Stanisław Marek Rzętkowski’s one-act play Livia Quintilla, which had its premiere in Kraków in 1868. The play was subsequently staged in Warsaw as well. Livia Quintilla was the only play by Rzętkowski to achieve success on stage. The title role was played by Helena Modrzejewska herself in the premiere performance. The plot of the play centres on the turbulent life of Livia, a young Roman patrician woman, who in the finale is forced to make a tragic choice. She commits suicide, refusing to give her heart and devotion to an influential Roman patrician. Rzętkowski also introduced into the plot a melodramatic subplot involving a young slave’s love for Livia, as well as a villain’s intrigue leading to the final catastrophe. The play attracted the attention of audiences and critics alike due to its dramatic qualities. Its plot was full of melodramatic events that created stage effects.

Artykuł rekonstruuje historyczne okoliczności sukcesu jednoaktowego dramatu Stanisława Marka Rzętkowskiego (1843–1897) pt. Livia Quintilla, który prapremierę miał w Krakowie w 1868 roku. Rok później wystawiono go w Warszawie; na scenach stołecznych odbyły się łącznie cztery wystawienia (ostatnie w 1888 roku). Livia Quintilla była jedyną sztuką Rzętkowskiego, która odniosła sukces sceniczny (w krakowskiej prapremierze rolę tytułową kreowała sama Helena Modrzejewska). Na akcję dramatu składają się burzliwe perypetie miłosne tytułowej bohaterki, młodej patrycjuszki rzymskiej, w finale zmuszonej do tragicznego wyboru. Popełnia ona samobójstwo, nie chcąc oddać swojego serca i czci wpływowemu pretorowi. Rzętkowski do fabuły wplótł także wątek miłości młodego niewolnika do Livii, obudowując go licznymi motywami melodramatycznymi, w tym intrygą czarnego charakteru. Sztuka wzbudzała zainteresowanie publiczności i krytyków z uwagi na swoje walory sceniczne, wywołujące liczne reakcje afektywne.