Persiflage oder ernstzunehmende Erinnerungsliteratur? Christian Krachts <i>Eurotrash </i>(2021) im Spannungsfeld einer ‚Ästhetik der Unverfügbarkeit‘

Abstract

Christian Krachts literarisches Schaffen ist von einer Ästhetik geprägt, die gezielt Irritation und Provokation einsetzt und sich bewusst von gefälligen Darstellungsweisen absetzt. Der vorliegende Beitrag untersucht, welche Implikationen ein derart ästhetisches Verfahren für die Auseinandersetzung mit erinnerungsliterarischen Themen hat. Im Zentrum steht dabei die Frage, inwiefern Krachts Roman Eurotrash (2021) trotz – oder gerade wegen – seiner irritierenden und ironisierenden Gestaltung als Erinnerungsliteratur gelesen werden kann. Ausgangspunkt ist die These, dass Kracht im Rahmen einer ‚Ästhetik der Unverfügbarkeit‘ tradierte moralisch-ästhetische Erzählkonventionen unterläuft und auf diese Weise einen autonomen Zugang zu einem erinnerungsliterarischen Erzählen etabliert. Diese spezifische ästhetische Bearbeitung erinnerungskultureller Fragestellungen zeigt sich exemplarisch in der Darstellung der Mutterfigur. Der Beitrag argumentiert, dass Krachts Verfahren nicht im Widerspruch zur erinnerungsliterarischen Dimension des Romans steht, sondern diese auf produktive Weise erweitert.

Christian Kracht’s literary work is characterized by an aesthetic that makes deliberate use of irritation and provocation and consciously distances itself from conventional modes of representation. This article explores the implications of such an aesthetic process for the examination of themes in memory literature. The central question here is the extent to which Kracht’s novel Eurotrash (2021) can be read as memory literature despite – or perhaps because of – its irritating and ironic design. The starting point is the thesis that Kracht subverts traditional moral-aesthetic narrative conventions within the framework of an ‘aesthetics of unavailability’ and in this way establishes an autonomous approach to a literary narrative of memory. This specific aesthetic treatment of questions of memory culture is exemplified in the depiction of the mother figure. The article argues that Kracht’s method does not contradict the memory-literary dimension of the novel, but rather expands it in a productive way.

Twórczość literacka Christiana Krachta cechuje się estetyką, która w sposób zamierzony operuje kategoriami irytacji i prowokacji, świadomie dystansując się od tradycyjnych, afirmatywnych strategii reprezentacji. Artykuł podejmuje pytanie o konsekwencje tego rodzaju estetyki dla refleksji nad kulturą pamięci oraz dla możliwości jej literackiego przedstawiania. Analizie poddana zostaje powieść Eurotrash (2021), która – pomimo, a być może właśnie dzięki swojej ironicznej i irytującej formie – może zostać odczytana jako przykład literatury pamięciowej. Punktem wyjścia jest założenie, iż Kracht, posługując się „estetyką nieprzystępności”, podważa tradycyjnie obowiązujące moralno-estetyczne konwencje narracyjne, ustanawiając tym samym autonomiczny tryb dostępu do dyskursu pamięci. Specyfika tego estetycznego przetworzenia problematyki pamięci ujawnia się w szczególności w konstrukcji postaci matki. Artykuł dowodzi, że przyjęta przez Krachta strategia nie tylko nie niweczy literackiego wymiaru powieści, lecz przeciwnie – w sposób twórczy i produktywny go intensyfikuje.