Żydowski opór cywilny w wybranych miejscowościach Kraju Warty (przykłady Kutna, Włocławka, Żychlina i Krośniewic)

Abstract

A pioneer of research into the social history of the Warsaw Ghetto, Ruta Sakowska, employed the term ‘civil resistance’ in her research. Because the approach proposed by Sakowska is a holistic one, it may be especially useful in research on a smaller, provincial Jewish communities, for which the current state of knowledge about the Holocaust remains limited. This article selects four cities and towns in the Wartheland as its subject of analysis: Kutno, Włocławek, Żychlin and Krośniewice. The research conducted indicates that the basic form of civil resistance in these locations was assistance to those suffering from hunger, while in the bigger Jewish communities one can observe a greater variety of forms of civil resistance related to a cultural life.

Pionierka badań nad historią społeczną getta warszawskiego Ruta Sakowska posługiwała się w swoich pracach pojęciem oporu cywilnego. Ponieważ Sakowska zaproponowała ujęcie holistyczne, może być ono szczególnie użyteczne także w badaniach nad mniejszymi, prowincjonalnymi społecznościami żydowskimi, w przypadku których dotychczasowy stan wiedzy nad Zagładą jest niewielki. W artykule jako przedmiot analizy wybrano cztery miasta i miasteczka w Kraju Warty: Kutno, Włocławek, Żychlin i Krośniewice. Z przeprowadzonych badań wynika, że podstawową formę oporu cywilnego stanowiła tam pomoc głodującym, a w większych skupiskach można również zaobserwować inne jego rodzaje, związane z życiem kulturalnym.