Relacje i więzi rodzinne w wybranej XIX-wiecznej młodzieńczej korespondencji Jacka Malczewskiego

Abstract

Jacek Malczewski pozostawił po sobie bogatą spuściznę nie tylko w zakresie sztuki, ale także epistolografii. Jego listy i inne artefakty rozproszone są w wielu instytucjach nauki, kultury i sztuki. Szczególnie interesująca jest jego korespondencja, w tym z lat młodzieńczych, w której wyraźnie dostrzega się istniejące relacje rodzinne i więzy z najbliższymi. Listy Malczewskiego są istotnym, chociaż nie jedynym, dopełnieniem biografii artysty. Emanuje z nich autentyczna synowska miłość pełna szacunku wobec rodziców, a także rodzeństwa. Większą część listów Jacek adresował do ojca, z którym miał przyjacielskie relacje. Ojciec był dla niego ważnym przewodnikiem, nauczycielem, autorytetem, kształtował jego zmysły i charakter od najmłodszych lat. Matka czułą i troskliwą opiekunką, a siostry ceniły go i dbały, zwłaszcza w starszym wieku o jego byt i zdrowie. Malczewscy stanowili przykład patriarchalnej XIX-wiecznej rodziny, w której nie surowe nakazy i zakazy, ale miłość, szacunek i troska stanowiły o dobru wszystkich domowników. Wybrana korespondencja z lat młodzieńczych Malczewskiego obrazuje relacje między rodzicami a dziećmi, a także rodzeństwem, w istotnym dla każdego młodego człowieka okresie życia.

Jacek Malczewski left behind a rich legacy not only in art but also in epistolography. His letters and other artefacts are scattered in many institutions of science, culture and art. Of particular interest is his correspondence, including that from his teenage years, in which the existing family relationships and bonds with his loved ones are clearly discernible. Malczewski’s letters are an important, though not the only, complement to the artist’s biography. They emanate genuine filial love full of respect towards his parents and also his siblings. Jacek addressed most of his letters to his father, with whom he had a friendly relationship. His father was an important guide, teacher and authority for him, shaping his senses and character from an early age. His mother was a tender and caring nurturer, and his sisters cherished him and cared, especially in old age, for his livelihood and health. The Malczewski family was an example of a patriarchal 19th-century family in which it was not strict orders and prohibitions but love, respect and care that constituted the well-being of all members of the household. A selection of correspondence from Malczewski’s teenage years illustrates the relationship between parents and children, as well as siblings, at an important time in every young person’s life.