Fundament filozofii. Rola i znaczenie gramatyki w renesansie karolińskim

Abstract

Niniejsza dysertacja została podzielona na pięć części. Na pierwszą z nich składa się omówienie tła kulturowego renesansu karolińskiego ujmujące ten okres jako czas odnowy moralno-intelektualnej, oraz krótkie przedstawienie życia i twórczości trzech wybranych postaci. Część druga, przedstawiona w sposób historyczny, dotyczy źródeł gramatyki, które odegrały największą rolę w koncepcjach gramatyków karolińskich. Omówienie podstawowych problemów gramatycznych poruszanych w renesansie karolińskim stanowi przedmiot pozostałych trzech rozdziałów. Pierwszy z nich dotyczy analizy koncepcji gramatyki w myśli Alkuina z Yorku z uwzględnieniem podjętej przez Alkuina próby ustalenia relacji między dialektyką i gramatyką. Rozdział drugi zawiera krótkie omówienie roli sztuk wyzwolonych w myśli Jana Szkota Eriugeny oraz szczegółową analizę eriugenowej koncepcji gramatyki i podstawowych pojęć gramatycznych, jak też przedstawienie roli, jaką gramatyka pełniła w filozofii i teologii Jana Szkota. Rozdział trzeci zaś poświęcony został stricte gramatycznym rozważaniom Seduliusza Szkota, który jawi się jako jeden z niewielu gramatyków teoretyków wczesnego średniowiecza.