Pewność nieepistemicznych przekonań. Filozofia późnego Wittgensteina

Abstract

Celem niniejszej pracy jest próba rekonstrukcji i analizy wybranych wątków późnej filozofii Ludwiga Wittgensteina. W centrum rozważań znajduje się Wittgensteinowskie ujęcie problemu przekonań religijnych oraz tzw. zdroworozsądkowych. Rekonstrukcja koncepcji wiedeńskiego filozofa nie jest zadaniem łatwym, z uwagi chociażby na stosowaną przez niego aforystyczną formę wyrazu, bardzo odległą od formy systematycznych rozpraw filozoficznych, zachowujących ciągłość i linearność rozumowania. Materiały źródłowe, na których autorka opiera swoje analizy, to głównie robocze wersje koncepcji utrwalonych w manuskryptach, nieprzeznaczone przez samego autora do publikacji; a także notatki z wykładów Wittgensteina sporządzone przez jego wiernych studentów. Charakter samych uwag autora Dociekań nie ułatwia spójnego przedstawienia jego koncepcji. Poruszane przez niego wątki są bowiem rozproszone w wielu pismach, pochodzą z różnych lat, stąd czasami może powstać wrażenie ich niespójności. Ponadto niejednokrotnie nie ma jasności, co mówi Wittgenstein, do jakiej dochodzi konkluzji. Często bowiem pozostawia pytania bez odpowiedzi lub też formułuje odpowiedzi błędne, reprezentujące krytykowany przez niego pogląd, nie akcentując wyraźnie tego faktu (nie zawsze używa cudzysłowu dla cudzego zdania).