Anatomia filistra. Uwagi na marginesie opowiadania Władysława Stanisława Reymonta Z pamiętnika (1903)

Abstract

The article is devoted to Władysław Reymont’s short story Z pamiętnika [From the Diary] (1903). It shows the way in which the writer uses satire and ironic distance to criticize the social attitude, identified with “being a philistine”. Drawing a picture of a petty-bourgeois family, the writer showed philistinism as an ideological way of being, in which the protagonists’ self-creation plays an important role thanks to the co-creation of notes included in the eponymous diary. The formula of non-fictional literature used by Reymont allows us to reveal the motivations of subsequent people and the contradictions of their behavior with the declared ideas.

Artykuł poświęcony jest opowiadaniu Władysława Reymonta Z pamiętnika (1903). Ukazano sposób, w jaki pisarz wykorzystuje satyrę i ironiczny dystans dla krytyki postawy społecznej, identyfikowanej z „byciem filistrem”. Kreśląc obraz drobnomieszczańskiej rodziny, pisarz ukazał filisterstwo jako zideologizowany sposób bycia, w którym istotną rolę odgrywa autokreacja protagonistów dzięki współtworzeniu zapisków zamieszczanych w tytułowym pamiętniku. Wykorzystana przez Reymonta formuła literatury niefikcjonalnej pozwala na odsłonięcie motywacji kolejnych osób i sprzeczności ich postępowania z deklarowanymi ideami.