Polish Translations of Salman Rushdie's Novels in View of Postmodern and Postcolonial Literary Theories

Abstract

Niniejsza rozprawa stanowi próbę omówienia wybranych problemów napotkanych przez polskich tłumaczy powieści Salmana Rushdiego, analizowanych w kontekście zdefiniowanym przez centralne metafory hybrydowości kulturowej i heterogeniczności językowej obecne w jego twórczości. W twórczości Rushdiego idee wielości i hybrydowości są przedstawiane na kilku poziomach i przejawiają się poprzez zastosowanie różnych strategii językowych i literackich. Badanie koncentruje się na wielogłosowości przejawiającej się w bogactwie zderzających się dyskursów i gatunków oraz odniesień intertekstualnych. Hybrydowość przejawia się w synkretycznym połączeniu różnych elementów charakterystycznych dla kultur Wschodu i Zachodu, a także w eksperymentach językowych. Praca koncentruje się na czterech powieściach Salmana Rushdiego: „Dzieci północy” („Midnight’s Children”, 1981), „Wstyd” („Shame”, 1983), „Ostatnie westchnienie Maura” („The Moor’s Last Sigh”, 1995) i „Ziemia pod jej stopami” („The Ground Beneath Her Feet”, 1999) i podejmuje analizę ich polskich tłumaczeń, wszystkich opublikowanych przez poznańskie wydawnictwo Rebis: „Dzieci północy” (1999; tłumaczenie: Anna Kołyszko), „Wstyd” (2000; tłumaczenie: Mariusz Ferck), „Ostatnie westchnienie Maura” (2001; tłumaczenie: Wojsław Brydak), „Ziemia pod jej stopami” (2001; tłumaczenie: Wojsław Brydak). W rozprawie celowo nie przeanalizowano w całości tłumaczenia powieści „Szatańskie wersety” (anonimowe tłumaczenie) oraz zbioru opowiadań „Wschód, Zachód” (tłumaczenie: Maria Gromkowa), czyli utworów literackich poruszających kwestie migracji, ponieważ skupiono się na powieściach dotyczących problemów subkontynentu indyjskiego, które pod tym względem stanowią zamkniętą całość. Podział niniejszej rozprawy na rozdziały opiera się na modelu krytyki przekładu literackiego zaproponowanym przez Monikę Adamczyk-Garbowską w jej pracy poświęconej polskim tłumaczeniom angielskiej literatury dziecięcej.