Derywaty czasownikowe w gwarach południowomazowieckich na tle odpowiedników innogwarowych

Abstract

Celem rozprawy jest opracowanie derywatów czasownikowych pochodzących z gwar południowomazowieckich — z punktu widzenia ich formy oraz pełnionej przez nie funkcji i porównanie ich z zasobem form i funkcji afiksów czasownikowych w różnych opracowaniach gwarowych. Z materiału gwarowego zgromadzonego na obszarze południowego Mazowsza, we wsiach Łęgonice k/ Nowego Miasta oraz Turowa Wola w gminie Kowiesy, na podstawie którego powstała rozprawa, wzięto pod uwagę wyłącznie derywaty czasownikowe, nazywane też czasownikami morfologicznie wtórnymi, zatem takie wyrazy pochodne, które są motywowane, a tworzące je w procesie derywacji morfemy modyfikują znaczenie wchodzącej w ich skład podstawy słowotwórczej. W związku z tym interpretacji podlegają zebrane w gwarach południowomazowieckich derywaty czasownikowe, w których można wydobyć morfemy derywacyjne i określić jaką funkcję semantyczną wyrażają. Zastosowaną przez autorkę metodę należy raczej określić jako panchroniczną, łączącą zarówno komponenty synchroniczne jak i diachroniczne. Nadrzędne kryterium w pracy, według którego został usystematyzowany materiał gwarowy, stanowi funkcja semantyczna derywatów czasownikowych, którą narzuca porównawczy charakter pracy.