„Nec laudibus nec timore” — Predigten und Hirtenbriefe Clemens August Graf von Galens im Nationalsozialismus

Abstract

Rozprawa poświęcona została kazaniom i listom pasterskim Clemensa Augusta Grafa von Galena w kontekście kształtowania się narodowego socjalizmu. Pierwsza część dysertacji koncentruje się na pojęciu retoryki i jego ewolucji na przestrzeni wieków. Konieczne było zdefiniowanie pojęcia kazania i homilii oraz opisanie stosunku ich formy do treści. W kolejnych rozdziałach autor ukazuje historyczne spojrzenie na okres poprzedzający objęcie władzy przez Hitlera w Niemczech, przy czym uwagę zwraca na wartość rozważenia, na ile kazania von Galena traktować można jako formę sprzeciwu wobec dyktatury, a na ile jako świadome i przemyślane zachowanie konformistyczne i dbanie o dobro kościoła jako instytucji. Część czwarta pracy poświęcona została biografii von Galena ze szczególnym uwzględnieniem elementów jego życia, które miały wpływ na jego postawę w okresie narodowo-socjalistycznym. Zasadnicza część dysertacji to natomiast analiza kazań von Galena, która tworzy rozdział piąty. Na ich przykładzie autor rozprawy udowadnia tezę, że mimo konserwatywnego podejścia do wiary i kościoła postawa kardynała powinna zostać sklasyfikowana jako świadome stanowisko oporu przeciwko nieludzkiemu systemowi. Kolejne rozdziały poświęcone zostały kardynałowi Monachium Michaelowi von Faulhaberowi oraz sylwetce Ernesta Wiecherta. Rozdział ostatni konfrontuje wyniki analiz kazań Clemensa Augusta Grafa von Galena z analizą kazania Michaela von Faulhabera i wynikami analiz dwóch mów Ernesta Wiecherta.