http://hdl.handle.net/11089/23392 Mon, 06 Apr 2026 15:58:45 GMT 2026-04-06T15:58:45Z http://hdl.handle.net/11089/23469 Problemy metodologiczne futurologii jako „dyscypliny naukowej” Kołodziej, Arkadiusz The twentieth century brings the growing pace of change and dynamic development of science. The combination of these factors creates both demand and hope for a rational, effective and scientific knowledge of the future. Some of these hopes have focused on futurology as a discipline oriented not only on research, but also on shaping the future. The dynamic development of predictive scientific activities, numerous studies and publications did not result however in full recognition of futurology as a scientific discipline. This text presents the basic methodological problems of studies on the future, ways of understanding the futurology as a separate discipline, perspectives and paradigms in futures studies. These considerations will be complemented by a few examples showing the prognostic potential of futures studies in the social sciences.; Wiek XX obok rosnącego tempa zmian przynosi dynamiczny rozwój nauki. Połączenie tych czynników tworzy zapotrzebowanie oraz nadzieję na racjonalne, skuteczne i naukowe poznanie przyszłości. Część tych nadziei zogniskowała się wokół futurologii jako dyscypliny ukierunkowanej nie tylko na badanie, ale także na kształtowanie przyszłości. Mimo dynamicznego rozwoju działalności prognostycznej, licznych badań i publikacji, futurologia nie uzyskała jednak miana pełnoprawnej i niebudzącej metodologicznych wątpliwości dyscypliny naukowej. Niniejszy tekst przedstawia podstawowe problemy metodologiczne związane z unaukowieniem studiów nad przyszłością, sposoby rozumienia futurologii jako odrębnej dyscypliny oraz paradygmaty postrzegania przyszłości. Rozważania te zostaną uzupełnione o kilka przykładów prognostycznych obrazujących potencjał studiów nad przyszłością w obrębie nauk społecznych. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/23469 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/23470 Aktywność stowarzyszeń biegaczy–amatorów w Polsce. Kilka uwag o generowaniu zasobów kapitału społecznego Stempień, Jakub Ryszard The paper presents results of a research focused on Polish running clubs (NGOs for runners and running volunteers). The research method was desk research on-line and the study refers to all 99 identified running clubs in Poland, including their activity in 2014 and 2015. Collected data includes location, number of members and activities undertaken by running clubs (in the perspective of collaboration with local authorities, other NGOs and business). Results of the study may be useful when analyzing the running boom in the perspective of the theory of social capital by Robert D. Putnam.; W artykule zostały przedstawione wyniki badania własnego dotyczącego działalności stowarzyszeń biegaczy-amatorów (tzw. klubów biegacza) w Polsce. Badanie zostało wykonane z wykorzystaniem analizy danych zastanych on-line (ang. desk research), obejmując 99 zidentyfikowanych organizacji tego typu. Pomiar uwzględniał aktywność badanych podmiotów w 2014 i 2015 roku. Zebrane dane dotyczą lokalizacji (województwo, wielkość miejscowości), liczby członków oraz rodzajów działań podejmowanych przez kluby biegacza, w układzie ich współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, innymi organizacjami pozarządowymi oraz firmami komercyjnymi. Uzyskane wyniki mogą być interpretowane w perspektywie teorii kapitału społecznego, w ujęciu proponowanym przez Roberta D. Putnama. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/23470 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/23468 Role społeczne współczesnych polskich seniorów w świetle wyników badań Wieczorkowska, Magdalena The paper depicts demographic situation in Poland and in the European Union countries, proving that it is crucial to consider issues of life and of senior social performance. The aim of the paper is to show diversity of senior social roles in frames of national representative statistical data. The paper evaluates also the concept of senior social roles proposed by Zofia Szarota. On its’ grounds the author’s original concept of senior social roles is proposed. In the first section of the paper, trends and demographic prognoses are depicted. In the second section, by implementation of the author`s concept of senior social roles the analysis of senior social activity in Poland is done.; Artykuł ukazuje sytuację demograficzną w Polsce i w krajach Unii Europejskiej, dowodząc zasadności zajmowania się zagadnieniem życia i społecznego funkcjonowania seniorów. Celem artykułu było ukazanie różnorodności ról społecznych realizowanych przez polskich seniorów w oparciu o dostępne wyniki ogólnopolskich reprezentatywnych badań oraz dane statystyczne. W artykule przedstawiono także ocenę koncepcji ról seniorów zaproponowanej przez Zofię Szarotę i w oparciu o nią dokonano konstrukcji autorskiej klasyfikacji ról społecznych współczesnych seniorów. W pierwszej części zaprezentowano trendy i prognozy demograficzne, zaś w drugiej, w oparciu o autorską klasyfikację ról społecznych, dokonano ich analizy. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/23468 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/23467 Subiektywna jakość życia a zasoby kapitału ludzkiego mieszkańców miast poprzemysłowych Michalska-Żyła, Agnieszka The aim of this article is to show the impact of resources of human capital (education, physical health and mental wellbeing) on shaping the subjective quality of life of inhabitants of the five post-industrial cities which are located in Poland, Russia, Lithuania, Hungary and Turkey. An attempt will be made to answer the question which of the resources of human capital significantly differentiate the level of quality of life of the respondents and what are the similarities and differences between the studied communities. The results of the research show that the selected human capital resources are rather weak models explaining the differences in the subjective quality of life of the examined populations although the level of the influence of this variable system is diversified in the communities of different cities. Human capital resources cannot therefore be regarded as universal indicators of the subjective quality of life in a group of surveyed post-industrial cities. The component of human capital that differentiated the assessment of one’s own life the most was psychic wellbeing, but its significance also varied.; Celem artykułu jest określenie znaczenia głównych zasobów kapitału ludzkiego (wykształcenia, zdrowia fizycznego i samopoczucia psychicznego) w kształtowaniu subiektywnej jakości życia mieszkańców pięciu miast poprzemysłowych położonych w Polsce, Rosji, na Litwie, na Węgrzech i w Turcji oraz wskazanie podobieństw i różnic, jakie występują w tym względzie między poszczególnymi ośrodkami. Podjęta zostanie próba odpowiedzi na pytanie, który z czynników w większym stopniu różnicuje poziom jakości życia badanych oraz jakie podobieństwa i różnice występują między badanymi zbiorowościami. Zaprezentowane rezultaty badań słaniają do wniosku, iż wybrane zasoby kapitału ludzkiego stanowią raczej słaby model wyjaśniający różnice w subiektywnej jakości życia badanych zbiorowości, choć poziom oddziaływania tego układu zmiennych jest różny w zbiorowościach poszczególnych miast. Zasobów kapitału ludzkiego nie można zatem traktować jako uniwersalnych predykatorów subiektywnej jakości życia w grupie badanych miast poprzemysłowych. Komponentem kapitału ludzkiego najsilniej różnicującym poziom ocen własnego życia było samopoczucie psychiczne, jednak jego znaczenie także było zróżnicowane. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/23467 2017-01-01T00:00:00Z