http://hdl.handle.net/11089/22703 Thu, 23 Apr 2026 23:53:52 GMT 2026-04-23T23:53:52Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/xmlui/bitstream/id/aeac7b68-e528-40d6-97b8-c8082cc4ad38/ http://hdl.handle.net/11089/22703 http://hdl.handle.net/11089/22868 Aсноўныя вынікі археалагічных даследаванняў на паўднёвым захадзе Беларусі ў рамках рэстаўрацыйных прац на мяжы XX–XXI стагоддзяў Башкоў, Аляксандр W południowo-zachodniej Białorusi (obszar województwa brzeskiego) znajduje się kilka wybitnych obiektów architektonicznych, na których ostatnio przeprowadzono prace konserwatorskie oraz restauracyjne. Obiekty te są znaczące ze względu na ich rolę w historii i kulturze Białorusi. W trakcie przygotowania dokumentacji projektowej na potrzeby renowacji tych zabytków, architekci spotykają się z koniecznością przeprowadzenia pierwszego etapu prac – kompleksowych badań naukowych, których integralną częścią są badania archeologiczne. W Białorusi są odpowiednie akty prawne, regulujące działalność w zakresie ochrony i renowacji zabytków historycznych, archeologicznych, kulturowych i architektonicznych. W ramach programu rządowego w szeregu miejscowościach: Kamieńcu, Kosowie, Różanach, Skokach, Zakozielu, Berezie Kartuskiej i innych, prowadzono badania archeologiczne. Badania starożytnego Kamieńca przeprowadzono w latach 1998 –2004. Obejmowały one teren przyległy do istniejącej do dziś baszty murowanej, zbudowanej w latach 70. XIII wieku. W wyniku badań archeologicznych dokonano rekonstrukcji systemu obronnego miasta, fukcjonującego od końca XIII do XVIII wieku, oraz odnaleziono pierwotny cmentarz mieszkańców grodu. Od roku 2008 trwają prace restauracyjne w pałacu Pusłowskich, z pierwszej połowy XIX wieku, w miejscowości Kosawa (rejon iwacewicki). W trakcie badań archeologicznych realizowanych w latach 2008–2013 został pozyskany liczny materiał zabytkowy. Odkryto relikty bram wjazdowych: zachodniej, wschodniej i południowej. W 2008 roku rozpoczento prace restauracyjne pałacu Sapiehów w Różanie (rejon prużański). Pierwsza została odbudowana brama wjazdowa z przyległymi do niej budynkami-skrzydłami. W trakcie prac archeologicznych na terenie kompleksu pałacowego z XVI–XVIII wieku zostały zbadane warstwy kulturowe na przestrzeni wewnętrznej skrzydeł pałacowych. Wyniki badań dowiodły, że wewnętrzny plan budynków przylegających do bramy wjazdowej wielokrotnie się zmieniał. Oprócz tego, w warstwach kulturowych zachodniego skrzydła, odnaleziono relikty starszego budynku – dowód na istnienie wcześniejszej, funkcjonującej w XVI–XVII w. rezydencji Sapiehów. Prace archeologiczne w 2010 i 2011 roku w wewnętrznej przestrzeni budynku teatralnego pałacu Sapiehów wykazały bardzo dobry stan zachowania fundamentów wewnętrznej kolumnady, wspierającej konstrukcje dachu i urządzeń teatralnych loży. Podczas prac w podziemiach kaplicy rodu Orzeszków we wsi Zakoziel (rejon drohiczyński), wśród gruzu i śmieci odnaleziono artefakty datowane na XIX w. – początek XX w.: fragmenty wnętrza kaplicy z metali i drzewna, brązowe elementy trumien, fragmenty pasów ze Słucka. Również odnaleziono znaczną ilość ludzkich kości pochodzących ze zniszczonych grobów z XIX wieku. Wyniki analizy antropologicznej potwierdziły obecność pochówków czterech przedstawicieli rodu Orzeszków. W wyniku prac archeologicznych 2009 roku w miejscowości Bereza (Bereza Krtuska) (rejon bereski) na terenie klasztoru kartuzów z XVII w., zostały zbadane warstwy kulturowe w wewnętrznej przestrzeni bramy wjazdowej. Wyniki badań pozwalają sugerować istnienie reliktów starszego budynku, którego fundamenty zostały wykorzystane podczas budowy bramy wjazdowej do klasztoru. Głównym celem badań archeologicznych w siedzibie Niemcewiczów w Skokach, (rejon brzeski) pochodzącej z XVIII wieku, było poszukiwanie reliktów dawnej zabudowy. Podczas badań odkryto pozostałości po zachodniej oficynie, zniszczonej w latach 60. XX wieku. Fundament budynku oraz inne elementy konstrukcji zachowały się w stanie dobrym. W trakcie prac archeologicznych odnaleziono interesujący zbiór zabytków datowanych na XVII–XX wiek. Zachodnia oficyna została zbadana tylko w 60%. Prace archeologiczne zawieszono z powodu problemów finansowych. Odkryte już części zabudowy czekają na konserwację, bądź na całkowitą renowację. Pomimo istniejących problemów i trudności z renowacją, odbudową zabytków i zachowaniem dziedzictwa kulturowego, w ostatnich latach badania archeologiczne w ramach prac konserwatorskich i restauracyjnych na obszarze południowo-zachodniej Białorusi przyniosły znaczące wyniki. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/22868 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/22867 Karchowicka Biblia Pauperum źródłem dla poznania kultury materialnej Przybyłok, Arkadiusz In 2007, there was a discovery made in st Catherine of Alexandria church in Karchowice – a wall paintings showing scenes known from New Testament. Explorers dated them widely to 15th century but analysis of the armament and clothes restricts this dating to the end of the century. All of the biblical figures (Jesus, Apostoles and women) are wearing stylised long clothes, not similar to the fashion of that medieval time, however, torturers are dressed in a typical late 15th century way. They have over-ankle shoes, tight fitting hoses and doublets some of which have also puffed sleeves. Few of them are wearing robes with fancy cuts on the edges. The most interesting piece of cloth depicted on the paintings is the one made of a textile with tile-shaped pattern or peacock’s feathers on it. There are not only civilians on the paintings but soldiers as well. Most of their armament is reduced to few elemnents only (eg. helmet and kind of weapon), but some of soldiers are wearing full plate armours with decorative garments put on them. The most popular type of helmets here is a skull cap and ball shaped kettle hat. One of the soldiers has epaulieres with pteruges which probably should be taken as an indication of painter’s imagination. The way all figures have been depicted on the wall paintings in Karchowice seems to be premeditated. While Jesus and people around him are wearing simple clothes, Romes are dressed very excessively. Thanks to that it was possible for the illiterate viewer to distinguish which of persons on the fresco is a good or a bad one. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/22867 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/22865 Kształtowanie się siedzib niższych urzędników krzyżackich w Prusach Właściwych Knyżewski, Marcel So far, it Conventual castles were at the center of interest of researchers of Teutonic architecture. However, it seems that it slowly starts to change. Until recently, the seat of the Teutonic Knights lower officials, except the most distinctive constituted a complete research margin. Currently, there are at once numerous publications on individual objects, but we should also look at the subject more broadly and make placing them in specific political and economic realities. We are not able at the moment to say much about the thirteenth century buildings, which would constitute the seat of the Teutonic Knights lower officials to discussed area. It was not until the beginning of the fourteenth century brings more information about the existence of headquarters of minor officials. At this time, the evident revival building in the Zulawy. This is understandable due to the transfer of the seat of the great masters to Marienburg. Most of these assumptions was the auxiliary facilities of the capital castle. Very important are the 30s and 40s of the fourteenth century. On the east of the country are formed the quite numerous, probably wood and earth strongholds. Objects located in the western part of Prussia gain at this time bricked forms. A clear turning point for the sites are the Lithuanian army raids in the 60s and 70s the fourteenth century. After these events, some objects ceased to function (Okartowo) while others have been transformed into brick castles (Pisz). Additionally, in the western regions of Prussia, some assumptions have been expanded. But it was only after the signing of the armistice with Lithuania began to build castles on a much larger scale. Construction work lasted in many objects until the outbreak of the Great War. After it state’s economic situation has changed dramatically. There were mainly modernization works on castles. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/22865 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/22866 W sprawie obrazu kultury materialnej dworów rycerskich w średniowieczu Marciniak-Kajzer, Anna Most archaeological sites, which were considered remains of medieval knight`s manor have readable (separated) terrain form. Most frequently they were situated on artificial mounds, placed in boggy areas, often in valleys of small rivers. As can be seen from the query in all kinds of archaeological publications, on the territory of medieval Polish state (conventionally within the reign of Casimir the Great) about 200 mansions that are relics of knight’s abodes ware investigated in varying degrees. The degree of their knowledge is very different. Only about 46% sites being excavated were elaborated and the results were published with different accuracy. Their scientific level is unfortunately very diverse. While the form of the seats are usually described in a very detailed way, the artifacts found during excavations are mostly only mentioned. Most often we do not know from which part of the site they come from. Although they are sometimes discussed in the framework of the excavation, but it is hard to know if they were in the building or in the courtyard, and perhaps in the moat? Paradoxically, most numerous finds – potsherds – are the least described. They are only enumerated, without even trying to identify forms (vase, pot, jag…). Also, in the case of metal objects, they description very often ends up on the development of an accurate list of the every, even the slightest, iron nuggets. Unfortunately, there are too many lists of objects referred to as „undefined”. With the greatest care archaeologists treat all and any findings in the field of armament, but this is the category of monuments which sometimes introduces a lot of confusion in trying the dating of the settlement. The armament usually is considered to be the so-called „a good dating device” and of course, it is true, provided that it date back itself. Sometimes the total opposition raises in a situation where, for example, dating of one found spur, is considered to be more important than dating established on the basis of hundreds found fragments of vessels and stove tiles. Therefore the necessity to use written and iconographic sources in order to reconstruct the whole material culture is widely appreciated. Here it is necessary to work with medievalist and art historians. It is not a simple matter because dealing with material culture is not very popular among the historians. In the final part of the article the development of a model of conical settlement excavations in Siedlątków published by Janina Kamińska in 1968 is discussed.  Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/22866 2016-01-01T00:00:00Z