http://hdl.handle.net/11089/55285 2026-04-06T15:04:28Z http://hdl.handle.net/11089/55292 Development and Promotion as Attractive Benefits: Relationships between Competences and Normative Organisational Commitment Kowalczyk, Elżbieta; Roszyk-Kowalska, Gabriela; Cedro, Anna The article shows hidden, non-obvious mechanisms explaining the role of development and promotion in managing the competences of employees in public institutions which can shape normative organisational commitment (NOC).First, opinions of experts, whose task was to determine the desired level of professional competence of firefighters, were collected. Then, an original self-assessment questionnaire was developed to examine the level of social and managerial competences, as well as professional firefighters’ perception of development and promotion opportunities. Additionally, the Meyer and Allen scale was used to assess organisational commitment. Descriptive statistics were used for basic calculations and the main research used the difference test between means, the classic approach of the Baron and Kenny mediation analysis.The results obtained indicate the important role of a mediator, that is, opportunities for development and promotion which explain the relationship between the social competences of firefighters in executive positions/managerial competences of firefighters in command positions and NOC. This means that higher competences contribute to an increase in NOC, as firefighters can see opportunities for professional development and promotion. Therefore, clear and fair rules in this matter are a prerequisite for building employee–organisation relations.; Celem artykułu jest ukazanie ukrytych, nieoczywistych mechanizmów tłumaczących rolę rozwoju i awansu w zarządzaniu kompetencjami pracowników instytucji publicznych, które mogą kształtować normatywne zaangażowanie organizacyjne (NOC).W pierwszej kolejności zebrano opinie ekspertów, których zadaniem było określenie pożądanego poziomu kompetencji zawodowych strażaków. Następnie przygotowano autorski kwestionariusz, badający metodą samooceny poziom kompetencji społecznych i menedżerskich oraz postrzeganie szans na rozwój i awans przez zawodowych strażaków. Ponadto do diagnozy zaangażowania organizacyjnego wykorzystano test Meyera i Allen.Statystyki opisowe były wykorzystane w celu wykonania podstawowych obliczeń, a główną część analiz oparto na testach szacujących różnice między średnimi oraz klasyczne podejście do analizy mediacji Barona i Kenny’ego.Otrzymane rezultaty wskazują na istotną rolę mediatora, tłumaczącego związek pomiędzy kompetencjami społecznymi strażaków zajmujących stanowiska wykonawcze oraz kompetencjami menedżerskimi strażaków na stanowiskach dowódczych a NOC. Oznacza to, że wyższy poziom ww. kompetencji przyczynia się do wzrostu zaangażowania normatywnego za sprawą postrzegania przez strażaków szans na rozwój i awans zawodowy. Jasne i sprawiedliwe zasady w tej materii są zatem warunkiem budowania relacji pracownik–organizacja. 2025-03-03T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55291 Nowe modele świadczenia pracy w warunkach gospodarki cyfrowej Gasz, Małgorzata In the era of development of new technologies, flexible models of order fulfillment using digital platforms are becoming an increasingly popular form of providing work in various countries. Thanks to the possibilities created by the Internet, including the use of cloud technologies, people working independently can establish relationships with a selected contractor at any time and perform work remotely from anywhere in the world, while gaining access to the knowledge and organizational resources of the company. This phenomenon is becoming more widespread and is used in many areas of the economy. The research problem undertaken in the work is the changes in the modern labor market in the conditions of the digital economy. The aim of the study is to identify and characterize new models of work provision and conditions related to its performance. The work uses methods of analyzing the subject literature, descriptive analysis, statistical data analysis and comparative analysis.; W dobie rozwoju nowych technologii coraz popularniejszą formą świadczenia pracy w różnych krajach stają się elastyczne modele realizacji zleceń przy wykorzystaniu platform cyfrowych. Dzięki możliwościom, jakie stwarza internet, w tym wykorzystaniu technologii chmurowych, osoby pracujące niezależnie mogą w dowolnej chwili nawiązać relacje z wybranym zleceniobiorcą oraz wykonać prace zdalnie z dowolnego miejsca na świecie, przy uzyskaniu dostępu do wiedzy i zasobów organizacyjnych firmy. Zjawisko to ulega upowszechnieniu i ma zastosowanie w wielu obszarach gospodarki. Problemem badawczym podjętym w artykule są zmiany na współczesnym rynku pracy w warunkach gospodarki cyfrowej. Celem opracowania jest identyfikacja oraz charakterystyka nowych modeli świadczenia pracy oraz uwarunkowań związanych z jej wykonywaniem. W artykule wykorzystano metody analizy literatury przedmiotu, analizy opisowej, analizy danych statystycznych oraz analizy porównawczej. 2025-02-19T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55290 Niesprawiedliwość aktualnego podziału CIT między jednostki samorządu terytorialnego w Polsce Zientarski, Kamil The aim of the article is to promote awareness of the issue of dividing corporate income tax among local government units and its current inequity in Poland. A review of the literature reveals that this topic is rarely addressed despite its significance. To address this gap, the article not only presents the factual state of affairs as described in existing literature but also undertakes extensive conceptualization and operationalization, introducing the term “spatial optimization of CIT.”The study employs quantitative research methods following the quantification process. These methods include calculating an original indicator of spatial optimization of CIT, which measures the fairness of the corporate income tax allocation system among LGUs. The research explores four variants of this indicator. The concept of fairness has been operationalized and is presented as the distance from an ideal spatial allocation model of CIT. The study also establishes original criteria to verify the validity of metropolitan area delimitations.The research, conducted for the years 2012–2022, unequivocally demonstrates a high level of unfairness in the current CIT allocation system among LGUs. Interestingly, the spatial optimization indicators across different variants show similar values and trend lines. The results confirm that certain metropolitan areas in Poland enjoy disproportionately high CIT revenues. These metropolitan areas can be grouped into three categories. The first group, characterized by the highest levels of CIT absorption from other regions, includes Warsaw, Poznań, and Katowice. The second group, where the scale of this phenomenon is smaller, includes the Tri-City (Gdańsk, Gdynia, Sopot), Wrocław, Kraków, Łódź, and Lublin. Finally, metropolitan areas such as Rzeszów, Toruń, and Płock are identified as regional absorbers.The study recommends continued research into the injustice of CIT allocation at regional and local levels in Poland. It also suggests exploring alternative solutions regarding delimitations, adopted allocation models, and time periods. Applying the proposed methodology to other potential factors influencing CIT revenue disparities among LGUs would be highly beneficial. Such an approach offers the potential to estimate the level of injustice in analogous tax systems in other countries.This work is the first to comprehensively and systematically address the issue of CIT allocation among LGUs in Poland. It also represents the first attempt to estimate the level of injustice in the CIT allocation system using an original methodology. The study positively verifies the hypothesis that both gross value added per capita and gross value of fixed assets in enterprises per capita can serve as benchmarks in the analysis, as they yield similar results in the spatial optimization indicators.; Celem artykułu jest upowszechnienie problematyki podziału podatku dochodowego od osób prawnych między samorządy terytorialne oraz jego aktualnej niesprawiedliwości w Polsce. Przegląd literatury wykazuje, iż tematyka ta jest niezwykle rzadko poruszana, mimo jej wielkiej wagi. W związku z tym postanowiono zaprezentować nie tylko stan faktyczny zawarty w literaturze – podjęto się także szerokiej konceptualizacji i operacjonalizacji, chociażby poprzez wyprowadzenie terminu „optymalizacja przestrzenna CIT”.W opracowaniu wykorzystuje się badania ilościowe, po uprzednim przeprowadzeniu kwantyfikacji. Polegają one na obliczaniu autorskiego miernika optymalizacji przestrzennej CIT, który wykazuje poziom sprawiedliwości systemu podziału podatku dochodowego od osób prawnych między jednostki samorządu terytorialnego. Badania te przeprowadza się w czterech wariantach. Pojęcie sprawiedliwości przeszło operacjonalizację i zostało przedstawione jako odległość od wzorca podziału przestrzennego CIT. Przyjęto również autorskie warunki weryfikujące poprawność delimitacji obszarów metropolitalnych.Badania przeprowadzone dla lat 2012–2022 jednoznacznie wykazują bardzo wysoki poziom niesprawiedliwości systemu podziału CIT między samorządy. Co ciekawe, mierniki optymalizacji przestrzennej (MOP) w poszczególnych wariantach mają bardzo podobne wartości i linie trendu. Wyniki zdecydowanie potwierdzają, iż istnieją w Polsce metropolie posiadające ponadnormatywne dochody z tytułu CIT. Można je podzielić na trzy grupy. Do pierwszej, charakteryzującej się największym „zasysaniem” CIT z innych obszarów, zalicza się Warszawę, Poznań i Katowice. Do drugiej, gdzie skala tego procederu jest mniejsza, zaliczono Trójmiasto, Wrocław, Kraków, Łódź i Lublin. Za metropolie „zasysające” tylko regionalnie uznano Rzeszów, Toruń i Płock.Rekomenduje się kontynuowanie badań nad niesprawiedliwością podziału CIT w układach regionalnych i lokalnych w Polsce. Można również weryfikować inne rozwiązania w zakresie przeprowadzonych delimitacji, przyjętych wzorców czy okresów czasowych. Bardzo pożyteczne byłoby też wykorzystanie zaproponowanej metodyki dla innych potencjalnych czynników różnicujących dochody CIT między samorządy terytorialne. Daje to bowiem możliwość oszacowania poziomu niesprawiedliwości analogicznych systemów podatkowych w innych krajach.W niniejszym artykule pierwszy raz przedstawiono w sposób uporządkowany i całościowy problematykę podziału CIT między samorządy terytorialne w Polsce. Jest to także pierwsza próba oszacowania poziomu niesprawiedliwości systemu podziału CIT między JST. Zweryfikowano również pozytywnie hipotezę, iż zarówno wartość dodana brutto per capita, jak i wartość brutto środków trwałych w przedsiębiorstwach per capita mogą być uznane za wzorce w badaniach, gdyż skutkują podobnymi wynikami MOP. 2025-02-14T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55289 Analiza przyczyn i skutków wykluczenia społecznego w opiniach klientów banków spółdzielczych – raport z badań Szewczyk-Jarocka, Mariola The main goal of the considerations presented in the article was analysis the causes and effects of social exclusion according to the opinions of customers of cooperative banks.Survey research according to the interview questionnaire was conducted in 2023 on an sample of 1502 customers of cooperative banks. The research sample was of a quota-targeted nature. The quantitative survey of cooperative bank customers was carried out according to the Mixed Mode Design procedure.Research results indicate that income, socio-professional status and age mainly cause social exclusion. However, according to the respondents, poverty, unemployment and disability mainly contribute to social exclusion. In turn, the effect of social exclusion, according to respondents, is the development of pathological social phenomena, fewer opportunities and a worse economic situation, and the loss of competences enabling a return to the labor market.Social exclusion is phenomenon that has many causes. The novelty of the study is the fact that it was conducted on a sample of customers of cooperative banks, because this group often declares low net income and is socially, financially and digitally excluded.; Głównym celem rozważań zaprezentowanych w artykule jest analiza przyczyn i skutków wykluczenia społecznego według opinii klientów banków spółdzielczych.Badania ankietowe według kwestionariusza wywiadu przeprowadzono w 2023 roku na próbie 1502 klientów banków spółdzielczych. Próba badawcza miała charakter kwotowo-celowy. Badanie ilościowe klientów banków spółdzielczych zrealizowane zostało według procedury Mixed Mode Design.Wyniki badań wskazują, że wykluczenie społeczne w głównej mierze uzależnione jest od dochodu, statusu społeczno-zawodowego i wieku. Natomiast zdaniem respondentów do wykluczenia społecznego przyczyniają się głównie ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność. Z kolei skutkami wykluczenia społecznego zdaniem badanych są: rozwój patologicznych zjawisk społecznych, mniejsze szanse na rynku pracy i gorsza sytuacja ekonomiczna oraz utrata kompetencji umożliwiających powrót na rynek pracy.Wykluczenie społeczne jest zjawiskiem, które ma wiele przyczyn. Nowością badania jest fakt, że zostało ono przeprowadzone na próbie klientów banków spółdzielczych, ponieważ grupa ta często deklaruje niskie dochody netto, jest wykluczona społecznie, finansowo i cyfrowo. 2025-01-27T00:00:00Z