http://hdl.handle.net/11089/50497 2026-04-07T11:29:22Z http://hdl.handle.net/11089/50512 Udział społeczeństwa w procedurze planowania przestrzennego – analiza metod i technik konsultacji społecznych na przykładzie polskich małych i średnich miast w ramach projektu POWER Zgórska, Barbara; Jaskulska, Marta Public participation in the process of developing and adopting planning documents in Poland is limited and plays only an informative role; it is not a dialogue or consensus tool. In the period of 2016–2021, the nationwide POWER Project, co-funded by the European Union, was realised. Its objective was, among other things, to test engaging methods and techniques of public consultation, to increase the level of co-decision-making, and to improve the methods of resolving a conflict in spatial planning at the county level. The article is based on the analysis of public consultation methods and techniques used in the project in 83 small and medium-sized cities which participated in the said POWER Project. The study was conducted by using the triangulation of methods: desk research, observation – including participant observation – questionnaire, and individual interviews. Preliminary results indicate that the use of several and mixed consultation techniques, including creative techniques and e-tools, activates and engages local communities in the planning process.; Udział społeczeństwa w procesie opracowywania aktów planowania przestrzennego w Polsce ma charakter informacyjny, a nie dialogiczny, co przyczynia się m.in. do jego konfliktogenności. W latach 2016–2021 zrealizowano ogólnokrajowy projekt POWER dofinansowany ze środków Unii Europejskiej, którego celem było m.in. przetestowanie angażujących metod i technik konsultacji społecznych, zwiększenie poziomu współdecydowania i poprawa metod rozwiązywania konfliktów w planowaniu przestrzennym na poziomie gminnym.Artykuł zawiera ocenę metod i technik konsultacyjnych zastosowanych w 83 małych i średnich miastach, które uczestniczyły w projekcie POWER, opis najczęściej wykorzystywanych metod i technik, sposobów ich łączenia oraz trzy studia przypadków analizowanych pod kątem możliwości wyeliminowania potencjalnych konfliktów.Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem metod ilościowych i jakościowych: desk research, obserwacja, obserwacja uczestnicząca, ankieta. 2023-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/50509 Zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin w układach obwarzankowych w województwie wielkopolskim – analiza porównawcza Kozubek, Dawid The main objective of the article is to determine the different levels of socioeconomic development in the “bagel municipalities” arrangement. The spatial scope of the study concerns the Wielkopolskie voivodeship. The time span covers 2011 and 2021. The research procedure aimed at achieving the main objective of the work consists of three stages. In the first stage, the socio-economic characteristics of the “bagel municipalities” in the Wielkopolskie voivodeship were identified. The second stage of the study focused on the differences and similarities in socio-economic development between these municipalities and the cities that are the seats of these municipalities in terms of the categories adopted for the study: (1) population, (2) economy, (3) social infrastructure, (4) technical infrastructure and housing, and (5) human and social capital. To this end, the Perkal (Ws) synthetic indicator was used, calculated separately for the set of rural and urban communes in the examined voivodeship. This made it possible to present the position of the analysed units against the communes of a specific type. In the final, third stage, conclusions were drawn based on the comparative analysis presented in the study, and a discussion on the issue under consideration ensued. The research indicates that the main differences between a “bagel municipality” and cities include: (a) a greater internal spread of Perkal’s synthetic indicator (Ws) in terms of the development categories adopted for the study in the “bagel municipalities” than in the cities; (b) the increase in the overall value of the Perkal synthetic indicator (Ws) was greater in the “bagel municipalities” than in the cities; (c) greater changes in the position on the scale of socio-economic development in the “bagel municipalities” than of cities; (d) moderate correlation between overall socio-economic development and the human capital category in “bagel municipalities”, and a weak correlation in cities; (e) poor interdependence between overall socio-economic development and the economy category in “bagel municipalities”, and average interdependence in cities, and (f) the level of development in the “bagel municipalities” relatively higher in terms of population than in cities, and lower in terms of the other categories. In contrast, the main similarities between a “bagel municipality” and cities include: (a) a similar spread of the overall Perkal synthetic indicator (Ws) value; (b) the tendency towards an increase in the overall value of the Perkal synthetic indicator (Ws); (c) the tendency to change position on the scale of the level of socio-economic development; (d) moderate correlation between overall socioeconomic development and the infrastructure and housing as well as population categories; and (e) poor interdependence between overall socio-economic development and the social infrastructure category.; Głównym celem artykułu jest określenie zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin w układach obwarzankowych. Zakres przestrzenny pracy dotyczy województwa wielkopolskiego, zakres czasowy obejmuje natomiast lata 2011 i 2021. Postępowanie badawcze służące realizacji głównego celu pracy składa się z trzech etapów. W pierwszym etapie dokonano charakterystyki społeczno-gospodarczej gmin obwarzankowych w województwie wielkopolskim. W drugim etapie pracy wskazano różnice i podobieństwa w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego między tymi gminami a miastami będącymi siedzibami tych gmin w zakresie przyjętych do badania kategorii: (1) ludność, (2) gospodarka, (3) infrastruktura społeczna, (4) infrastruktura techniczna i mieszkalnictwo oraz (5) kapitał ludzki i społeczny. W tym celu posłużono się wskaźnikiem syntetycznym Perkala (Ws), który obliczono oddzielnie dla zbioru gmin wiejskich i miejskich w badanym województwie, co umożliwiło przedstawienie pozycji analizowanych jednostek na tle gmin danego rodzaju. W ostatnim, trzecim etapie sformułowano wnioski końcowe na podstawie przedstawionej w pracy analizy porównawczej i podjęto dyskusję na temat rozpatrywanego zagadnienia. Przeprowadzone badania wskazują, że podstawowe różnice między gminami obwarzankowymi a miastami obejmują: (a) większą rozpiętość wewnętrzną wskaźnika syntetycznego Perkala (Ws) w zakresie przyjętych kategorii rozwojowych w gminach obwarzankowych niż w miastach; (b) większy wzrost ogólnej wartości wskaźnika syntetycznego Perkala (Ws) w gminach obwarzankowych niż w miastach; (c) większe zmiany pozycji na skali poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w gminach obwarzankowych niż w miastach; (d) przeciętne skorelowanie ogólnego rozwoju społeczno-gospodarczego z kategorią kapitał ludzki w gminach obwarzankowych, a słabe w przypadku miast; (e) słabą współzależność między ogólnym rozwojem społeczno-gospodarczym a kategorią gospodarka w gminach obwarzankowych, a przeciętną w przypadku miast, a także (f) relatywnie wyższy poziom rozwoju gmin obwarzankowych niż miast w kategorii ludność, a niższy w pozostałych kategoriach. Z kolei podstawowe podobieństwa między gminami obwarzankowymi a miastami obejmują: (a) zbliżoną rozpiętość ogólnej wartości wskaźnika syntetycznego Perkala (Ws); (b) tendencję do wzrostu ogólnej wartości wskaźnika syntetycznego Perkala (Ws); (c) tendencję do zmiany pozycji na skali poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego; (d) przeciętne skorelowanie ogólnego rozwoju społeczno-gospodarczego z kategoriami infrastruktura techniczna i mieszkalnictwo oraz ludność, a także (e) słabą współzależność między ogólnym rozwojem społeczno-gospodarczym a kategorią infrastruktura społeczna. 2023-08-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/50511 Atrakcyjność zabytkowej zabudowy w powiecie łowickim według stanu jej zachowania Błaszczyk, Michalina; Rochmińska, Agnieszka The aim of the article was to present the current state of preservation and attractiveness in terms of the condition of the historic manor houses and wooden houses in the Łowicz County. The author wanted to draw attention to a serious problem related to the preservation of cultural heritage. In this area, there are currently 146 cottages and 14 manor houses listed as historic monuments. Although these buildings are listed as monuments, there are situations where they are not properly preserved or have long ceased to exist. This development of the matter has been aided by human passivity (in the past, insufficient attention was paid to monuments) and the lack of funds for renovations. Therefore, it is now necessary to pay greater attention and be aware of the existence of not only well-known, renovated, and attractive monuments, but also those in need of rescue (their fate partly lies in our hands). It is worth mentioning that private owners find it more difficult to obtain grants and funds for renovations (which should not be the case, as this heritage has shaped the history of this area). Manor houses and cottages are significant elements that showcase the history of the Łowicz County, and so they should be nurtured to remain for future generations. Therefore, we make it a point in the article to present the number of objects that have a chance to remain in space/landscape for a long time (buildings in good and fair condition) and to approximate the part that will become ruins or collapse completely in the near future if no action is taken (buildings in poor condition and ruins). Attractiveness in terms of condition was examined using the direct comparison method, while the condition was analysed based on the author’s inventory cards made in the field and compared with those obtained from the Voivodeship Office for the Protection of Monuments. The obtained results allowed the determination of the actual condition of manor houses and wooden houses in the Łowicz County as well as updated information for this area in the registry of monuments. The highest number of manor houses, i.e. as many as seven, were assessed as being in poor condition, while only three objects were classified as being in good condition. By creating a matrix of direct comparisons for manor houses and parks, it was possible to create a ranking of the most attractive manor houses and green areas in terms of their condition in the Łowicz County. Objects in better condition were ranked higher. The most attractive buildings were the manor houses in Borów, Stanisławów, and Osiek, while the parks in Boczki, Chąśno, Borów, and Sobota were highly rated. It is worth noting that among the examined manor houses, buildings themselves were usually much more attractive than the surrounding parks (although this relationship was not noticeable in the case of the manor house located in Boczki). It is also worth mentioning that out of 76 plots, old wooden houses have already been demolished, but cottages can still be found on 70 plots. Additionally, among the wooden houses, those in poor condition predominated (32) and were not utilised by anyone anymore. Only a small minority, i.e. 13 buildings, were in good condition and, furthermore, some of them have already changed their original form, e.g. they have been plastered.; Celami artykułu było przedstawienie aktualnego stanu zachowania oraz atrakcyjności ze względu na stan zachowania zabytkowych dworów i domów drewnianych w powiecie łowickim. Autorki chciały zwrócić uwagę na poważny problem związany z zachowaniem dziedzictwa kulturowego. Na tym obszarze występuje aktualnie aż 146 chałup i 14 dworów wpisanych do rejestru zabytków. Mimo to zdarzają się sytuacje, w których budynki te nie są zachowane w odpowiednim stanie lub już od dawna nie istnieją. O takim rozwoju spraw zadecydowała ludzka bierność (dawniej nie przywiązywano wystarczającej wagi do ochrony zabytków) i brak funduszy na prowadzenie remontów. Obecnie należy więc zdać sobie sprawę z istnienia nie tylko znanych, wyremontowanych i atrakcyjnych zabytków, lecz także tych potrzebujących ratunku (ich losy leżą po części w naszych rękach). Warto wspomnieć, że prywatnym właścicielom trudniej jest otrzymać dotację i fundusze na remonty. Dwory i chałupy to istotne elementy ukazujące historię powiatu łowickiego, które należy pielęgnować, aby zachować je dla przyszłych pokoleń. Dlatego też w artykule zdecydowano się na ukazanie tych obiektów, które mają szansę pozostać w przestrzeni jeszcze przez długi czas (stan dobry i średni), oraz budynków, które w niedalekiej przyszłości – jeśli nikt nie podejmie żadnych działań – staną się ruinami lub całkowicie się zawalą (stan zły i ruiny). Atrakcyjność ze względu na stan zachowania badano za pomocą metody porównań bezpośrednich, zaś stan zachowania przeanalizowano na podstawie własnych kart inwentaryzacyjnych wykonanych w terenie i porównano je z tymi uzyskanymi w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków. Pozyskane wyniki pozwoliły stwierdzić faktyczny stan zachowania dworów i domów drewnianych w powiecie łowickim, a także uaktualnić informacje dla tego obszaru znajdujące się w rejestrze zabytków. Zły stan zachowania dotyczy największej liczby dworów, bo aż siedmiu, zaś jedynie trzy obiekty zakwalifikowano jako zachowane w dobrym stanie. Dzięki wykonaniu macierzy porównań bezpośrednich dla dworów i parków udało się stworzyć ranking najatrakcyjniejszych pod względem stanu zachowania dworów i terenów zieleni w powiecie łowickim. Obiekty zachowane w lepszym stanie znajdowały się wyżej w rankingu. Najatrakcyjniejszymi budynkami były dwory w Borowie, Stanisławowie oraz Osieku, zaś najlepiej ocenione parki to te w Boczkach, Chąśnie, Borowie i Sobocie. Warto zaznaczyć, że w przypadku dworów zazwyczaj znacznie atrakcyjniejszy był sam budynek niż otaczający go park (zależność ta nie była jednak zauważalna w założeniu dworskim znajdującym się w miejscowości Boczki). Warto wspomnieć, że na 76 działkach stare domy drewniane zostały już zburzone, lecz na 70 działkach nadal można odszukać zabytkowe chałupy. Dodatkowo wśród domów drewnianych przeważały obiekty zachowane w złym stanie (32), które nie były przez nikogo użytkowane. W stanie dobrym była zdecydowana mniejszość, jedynie 13 budynków, co więcej, część z nich zmieniła już swoją poprzednią formę, np. została otynkowana. 2023-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/50510 Regionalne budownictwo mieszkaniowe w Europie: zmienność i typologia przestrzenna Dzieciuchowicz, Jerzy The regional housing in Europe is the subject of this study. The analysis of the changeability and the spatial typology of this construction constitutes the essential purpose of the work. It is possible to identify the regional house with the vernacular construction. According to the notion adopted in architecture, vernacular houses are rooted in history – constituting objects raised mainly at applying traditional materials and styles – by local builders. They are usually rather small buildings based on local building raw materials. They were built in all periods of the history of architecture.In Europe, individual types of regional housing are marked by a peculiar spatial changeability. In particular, this concerns wooden houses, brick houses, as well as stone houses. Traditional wooden houses are represented by framework houses and pale-skeleton houses framework, built from horizontally-arranged coniferous beams which dominate above all in north-eastern Europe and many mountain regions (the Alps, the Pyrenees, the Carpathians, or Ural). Pale-skeleton houses with the wooden skeleton and walls filled up with clay or with brick (half-timbered wall) are spread mainly in Western Europe and in Scandinavia. Brick houses single out Western and Central Europe, while stone houses can be found in Western and Southern Europe.Well-substantiated typology of the traditional country housing, based on the evolution of laying out of houses, was introduced at the work edited by Tokariew. In this work, eight types of houses were distinguished: 1. Central-East European, 2. Southern-European, 3. Western-European, 4. Anglo-Saxon, 5. Alpine, 6. Basque and Jurassic, 7. North-Scandinavian, 8. South-Scandinavian.The changeability of the vernacular housing accompanied by the diversity at the regional (local) scale. An excellent example of the diversity of the interregional housing is the Italian island Sardinia. Based on morphological, structural features, and the thermal regime of houses, four types were distinguished: 1. houses with the courtyard, 2. houses extended in the vertical arrangement, 3. casic houses (rudimentary), 4. secluded houses.; Przedmiotem tego opracowania jest regionalne budownictwo mieszkaniowe w Europie, a podstawowym celem jest analiza jego zmienności i typologii przestrzennej. Budownictwo regionalne można utożsamiać z budownictwem wernakularnym. Zgodnie z pojęciem przyjętym w architekturze domy wernakularne są zakorzenione w historii, stanowiąc obiekty wznoszone głównie przy zastosowaniu tradycyjnych materiałów i stylów, przez miejscowych budowniczych. Zwykle są to nieduże konstrukcje, bazujące na lokalnych surowcach budowlanych. Budowano je we wszystkich okresach historii architektury.Poszczególne typy budownictwa regionalnego cechują się specyficzną zmiennością przestrzenną w Europie. Dotyczy to w szczególności domów drewnianych, a także domów z cegły i domów kamiennych. Tradycyjne domy drewniane są reprezentowane przez domy zrębowe i szkieletowo-słupowe. Domy zrębowe, budowane z poziomo ułożonych belek drzew iglastych, dominują przede wszystkim w północno-wschodniej Europie i wielu regionach górskich (Alpy, Pireneje, Karpaty, Ural). Domy szkieletowo-słupowe z drewnianym szkieletem i ścianami wypełnionymi gliną (szachulec) lub cegłą (mur pruski) są rozpowszechnione głównie w Europie Zachodniej oraz w Skandynawii. Domy z cegieł wyróżniają Europę Zachodnią i Środkową, podczas gdy domy kamienne – Europę Zachodnią i Południową.Dobrze udokumentowana typologia tradycyjnej zabudowy wiejskiej, bazująca na ewolucji rozplanowania poziomego i pionowego domów, została zaprezentowana w pracy pod redakcją Siergieja A. Tokariewa. Wyróżniono w niej osiem typów domów: 1. środkowo-wschodnio-europejski, 2. południowoeuropejski, 3. zachodnioeuropejski, 4. anglosaksoński, 5. alpejski, 6. baskijski i jurajski, 7. północnoskandynawski, 8. południowoskandynawski.Zmienności budownictwa wernakularnego w skali regionalnej towarzyszy jego zróżnicowanie wewnątrzregionalne (lokalne). Dobry przykład takiego zróżnicowania stanowi włoska wyspa Sardynia. Na podstawie cech morfologicznych, konstrukcyjnych i reżimu termicznego zostały tam wyróżnione cztery typy domów: 1. domy z dziedzińcem, 2. domy rozbudowane w układzie wertykalnym, 3. domy podstawowe (rudymentarne), 4. domy odosobnione. 2023-12-30T00:00:00Z