http://hdl.handle.net/11089/196 2026-05-12T23:28:39Z http://hdl.handle.net/11089/58328 Tadeusz Kantor's 'The Dead Class': A monograph of the play Michalik-Tomala, Justyna The book Tadeusz Kantor's 'The Dead Class': A monograph of the play provides a description and critical analysis of the history and reception of Tadeusz Kantor's legendary production. Despite being one of the most significant and frequently referenced works of Polish theatre in the second half of the twentieth century, the performance has not received a comprehensive study until now. It was Kantor's longest-running production – the final performances took place after the artist's death. Officially, two versions existed, yet over the course of more than a decade the show underwent what might be called natural modifications, resulting from cast changes dictated by various circumstances, among other factors. The study focuses primarily on a descriptive and analytical history of the production (drawing on new, previously unpublished archival materials), covering Kantor's inspirations in creating The Dead Class, its successive versions, and the changes the artist introduced over time. Kantor's own 'discourse' about the work – what he wrote about it and how – is subjected to critical examination. The most important interpretations of The Dead Class have also been collected and systematised, illustrating how the reception of this work evolved over the years. 2026-04-16T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58265 JA z jednej strony i JA z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka Wat, Aleksander; Pietrych, Krystyna Na publikację, według autorskiej koncepcji Krystyny Pietrych, składają się następujące części: wstęp, Między parodią a profecją, prezentujący najważniejsze tropy interpretacyjne poematu; faksymile JA z jednej strony i JA z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka z 1920 roku, zmodernizowana edycja Piecyka wraz z komentarzem edytorskim i przypisami, wersja poematu opublikowana w Ciemnym świecidle (1968) oraz tekst Coś niecoś o „Piecyku”, będący autokomentarzem Wata do młodzieńczego utworu. Szczególne uzupełnienie stanowią grafiki Wojciecha Grabowskiego, które są efektem wieloletniej fascynacji artysty niezwykłym poematem i propozycją jego plastycznej interpretacji. Książka jako całość jest zatem zachętą do kontekstowej i wieloaspektowej lektury jednego z najbardziej zagadkowych tekstów polskiego modernizmu.; The publication, according to Krystyna Pietrych’s original concept, consists of the following parts: the introduction, Between Parody and Prophecy, presenting the most important interpretative tropes of the poem; facsimiles of Pug Iron Stove (JA z jednej strony i JA z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka) from 1920, a modernized edition of the Stove together with an editorial commentary and footnotes, the version of the poem published in Ciemne świecidło (1968), and the text A Bit on the “Stove” (Coś niecoś o “Piecyku”), which is Wat’s authorial commentary on the early work. Illustrations by Wojciech Grabowski provide a special complement to the whole work. They are the result of many years of the artist’s fascination with the extraordinary poem and a suggestion of its visual interpretation. The book as a whole offers a contextual and multifaceted reading of one of the most enigmatic texts of Polish Modernism. 2021-10-25T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58213 Rytuał tabu w języku potocznym: Analiza konwersacyjno-interakcyjna Urbaniak, Ewa Przedmiotem monografii jest zjawisko rytuału tabu stosowanego przez uczestników podczas sekwencji traktujących o tematach tabu. Analiza opiera się na danych empirycznych pozyskanych z transkrypcji codziennych rozmów młodych użytkowników języka polskiego. Prezentowane rozważania mają charakter konwersacyjno-interakcyjny i opierają się na założeniu, że poruszając kwestię tabu, rozmówcy stosują rytuał, o konkretnej strukturze, organizacji i bazujący na określonych mechanizmach językowych. Rytuał tabu umożliwia zatem przeprowadzenie rozmowy zgodnie z powszechnie obowiązującymi normami społeczno-kulturowymi nie zagrażając harmonii interakcyjnej. Cel badania stanowi omówienie poszczególnych elementów na poziomie konwersacyjnym oraz interakcyjnym, takich jak typy granic rytuału, jego wewnętrzny układ czy określone mechanizmy pragmatyczne. W ten sposób rytuał tabu traktowany jest jako szczególny rodzaj sekwencji, wyróżniający się określonymi strukturami i pełniący konkretne funkcje socjopragmatyczne i interpersonalne. Publikacja finansowana w ramach funduszu rozwoju naukowego Wydziału Filologicznego UŁ; The object of the monograph is the phenomena of taboo ritual applied by participants in sequences considering a taboo subject. The analysis is based on empirical data gathered from transcriptions of everyday conversations of young speakers of Polish. It is a conversational and interactive analysis based on the assumption that while talking about taboo, the interlocutors implement a specific ritual, based on a concrete structure, organisation and linguistic mechanisms. Therefore, the taboo ritual enables the speakers to conduct the conversation due to generally accepted sociocultural rules and not threatening the interaction harmony. The aim of the investigation is to describe some elements on the conversational and interactional level, such as the types of ritual’s frontiers, its internal organisation and some specific pragmalinguistic mechanisms. The taboo ritual is treated then as a specific type of sequence that is characterized by determined structures and plays concrete sociopragamatic and interpersonal functions. 2023-08-11T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58210 Polsko-śląsko-niemieckie Szybolety w rejonie Śląska Cieszyńskiego Kowalczyk, Andrzej Starotestamentowe słowo szybolet jest określeniem dla fonetycznych znaków rozpoznawczym danych języków czy dialektów, które potrafią posłużyć do odróżnienia użytkowników tychże od osób nimi niewładających. Pewne głoski, wyrazy czy nawet całe zdania na przestrzeni wieków służyły do odróżniania „swoich” od „obcych” zarówno w sytuacjach życia codziennego, jak i kryzysowych w postaci konfliktów czy pogromów. Obszar Śląska Cieszyńskiego pod względem językowym cechuje się dużym zróżnicowaniem, gdyż w lokalnym dialekcie, który jest odmianą dialektu śląskiego widoczne są silne wpływy czeskie i niemieckie. Część zjawisk fonetycznych w nim występujących, takich jak jabłonkowanie, może być interpretowane jako szybolet i służyć odróżnieniu gwary cieszyńskiej od pozostałych gwar śląskich i języków sąsiednich.; Originating in the Old Testament, the word shibboleth is a term used for phonetic identification marks of a certain language or Dialect, which can be used for distinguishing between their native users and people without the ability to use them fluently. Some sounds, words or even whole phrases were used in History to distinguish locals from outlanders in domestic situation as well as crisis times in form of conflicts or pogroms. Shibboleths are a natural Phenomenon existing due to the local evolution of languages, however they may be used for discrimination. The region of Cieszyn Silesia is characterised by a huge diversity in the area of language, because in the local dialect, which is one of the polish dialects, there is a strong Czech and German influence. Some of its phenomena, like the jabłonkowanie, may be seen as schibboleth and used for distinguishing the Cieszyn Silesian dialect users from the users of other Silesian dialects and natives in the neighbour languages. 2023-08-25T00:00:00Z