http://hdl.handle.net/11089/4 2026-11-05T12:27:01Z 2026-11-05T12:27:01Z Pietruszewska, Anna http://hdl.handle.net/11089/59605 2026-11-05T10:58:30Z 2007-03-04T00:00:00Z

Alfabetyzacja w Chińskiej Republice Ludowej Pietruszewska, Anna Artykuł omawia rozwój kampanii alfabetyzacyjnych w Chińskiej Republice Ludowej (ChRL), przedstawiając działania podejmowane w celu zwalczania analfabetyzmu i upowszechniania dostępu do edukacji podstawowej od początku XX wieku do początku XXI wieku. Analizuje uwarunkowania historyczne, polityczne i społeczno-ekonomiczne tych inicjatyw, ze szczególnym uwzględnieniem roli edukacji w procesach modernizacji i budowania państwowości w Chinach. W pierwszej części zarysowano początki działań na rzecz upowszechniania umiejętności czytania i pisania w schyłkowym okresie dynastii Qing oraz w czasach Republiki Chińskiej (1912–1949), wskazując na wczesne reformy oświatowe i inicjatywy mające na celu zwiększenie dostępności edukacji. Następnie omówiono kampanię alfabetyzacyjną zapoczątkowaną po utworzeniu ChRL w 1949 roku, wyróżniając trzy główne etapy: początkowy rozwój programów alfabetyzacji dorosłych i szkolnictwa podstawowego (1949–1966), zakłócenia spowodowane rewolucją kulturalną (1966–1976) oraz reformy oświatowe podjęte po śmierci Mao Zedonga. Szczególną uwagę poświęcono działaniom ułatwiającym naukę czytania i pisania, w tym uproszczeniu znaków chińskich, wprowadzeniu systemu pinyin, upowszechnieniu obowiązkowej edukacji oraz rozwojowi programów kształcenia dorosłych. Artykuł uwzględnia również rolę instytucji państwowych i organizacji społecznych w ograniczaniu nierówności edukacyjnych, zwłaszcza między obszarami miejskimi i wiejskimi. Wskazuje, że kampanie alfabetyzacyjne stanowiły istotny element przemian politycznych i gospodarczych Chin, choć nie wyeliminowały utrzymujących się dysproporcji regionalnych ani wszystkich ograniczeń systemowych.; This article examines the development of literacy campaigns in the People's Republic of China (PRC), tracing the country's efforts to combat illiteracy and expand access to basic education from the early twentieth century to the beginning of the twenty-first century. It explores the historical, political and socio-economic factors shaping these initiatives, with particular attention to the role of education in China's modernisation and nation-building. The article first outlines the origins of literacy efforts during the late Qing dynasty and the Republic of China (1912–1949), highlighting early educational reforms and initiatives aimed at making literacy more accessible to the wider population. It then analyses the literacy campaign launched following the establishment of the PRC in 1949, distinguishing three major phases: the initial expansion of adult literacy programmes and primary education (1949–1966), the disruption caused by the Cultural Revolution (1966–1976), and the renewed educational reforms introduced after Mao Zedong's death. Particular attention is given to measures facilitating literacy acquisition, including the simplification of Chinese characters, the introduction of pinyin, the expansion of compulsory education and the development of adult education programmes. The article also considers the involvement of government institutions and social organisations in addressing educational inequalities, particularly between urban and rural areas. It argues that literacy campaigns constituted an essential component of China's political and economic transformation, while acknowledging persistent regional disparities and the limitations of these efforts. Artykuł został pierwotnie opublikowany na portalu Racjonalista.pl i jest dostępny w formacie PDF pod adresem: https://www.racjonalista.pl/pdf.php/s,5289/q,Alfabetyzacja.w.Chinskiej.Republice.Ludowej

2007-03-04T00:00:00Z Alter, Ruth Wendorff, Anna http://hdl.handle.net/11089/59573 2026-10-30T04:19:43Z 2026-10-29T00:00:00Z

The Pronoun “You” as a Refraction of the Ontological Self in Gao Xingjian’s "Soul Mountain" Alter, Ruth; Wendorff, Anna This monograph offers an ontological interpretation of the personal pronoun system in Gao Xingjian’s novel Soul Mountain, with particular emphasis on the second-person pronoun “you.” Its main objective is to demonstrate that “you” is not merely the narrator’s alter ego, shadow, psychological projection, or a conventional narrative device, but functions as a refraction of the “Ontological Self” — a relatively autonomous perspective emerging from the same source of experience. Refraction is understood here as a shift in perspective that preserves the continuity of the subject while simultaneously enabling distance from its own memories, desires, fears, and existential experiences. The analysis examines the relationships among the pronouns “I,” “you,” “she,” and “he,” as well as their role in representing multiple subjective perspectives. The study is based on qualitative hermeneutic, narratological, and comparative analysis, drawing on selected passages from the novel and on concepts derived from ontology, existentialism, and theories of the self. The findings indicate that “you” performs a privileged function: it enables self-observation, internal dialogue, and the reinterpretation of experience without leading to the complete disintegration of identity. The proposed model of refraction combines the unity of the subject with the differentiation of its narrative manifestations and broadens research on subjectivity, consciousness, and second-person narration in Gao Xingjian’s work.; Monografia przedstawia ontologiczną interpretację systemu zaimków osobowych w powieści Góra duszy Gao Xingjiana, ze szczególnym uwzględnieniem zaimka „ty” („you”). Jej głównym celem jest wykazanie, że „ty” nie stanowi wyłącznie alter ego narratora, jego cienia, projekcji psychologicznej ani konwencjonalnego chwytu narracyjnego, lecz funkcjonuje jako refrakcja „ja” ontologicznego — względnie autonomiczna perspektywa wyłaniająca się z tego samego źródła doświadczenia. Refrakcja oznacza tu zmianę punktu widzenia, która zachowuje ciągłość podmiotu, a jednocześnie umożliwia mu dystans wobec własnych wspomnień, pragnień, lęków i doświadczeń egzystencjalnych. Analiza obejmuje relacje między zaimkami „ja”, „ty”, „ona” i „on” oraz ich rolę w przedstawianiu wielości podmiotowych perspektyw. Badanie opiera się na jakościowej analizie hermeneutycznej, narratologicznej i porównawczej, wykorzystującej wybrane fragmenty powieści oraz koncepcje ontologii, egzystencjalizmu i teorii „ja”. Wyniki wskazują, że zaimek „ty” pełni uprzywilejowaną funkcję: umożliwia samoobserwację, wewnętrzny dialog i reinterpretację doświadczenia, nie prowadząc przy tym do całkowitego rozpadu tożsamości. Zaproponowany model refrakcji pozwala połączyć jedność podmiotu z różnicą jego narracyjnych manifestacji i poszerza badania nad podmiotowością, świadomością oraz narracją drugoosobową w twórczości Gao Xingjiana.

2026-10-29T00:00:00Z Pawłowska, Paulina http://hdl.handle.net/11089/59571 2026-10-29T05:01:44Z 2026-01-01T00:00:00Z

Rozmowy osób w wieku senioralnym – studium pragmalingwistyczne Pawłowska, Paulina In the doctoral thesis examples of direct interactions between seniors aging physiologically were examined. The author, using her competencies as a graduate of logopaedics studies, assessed the cognitive state of the seniors and excluded the presence of cognitive disorders. It was confirmed that the study group consists of people aging in a physiological way. The methods selected for analysis were text linguistics, conversational analysis, and genre analysis. The main objective of the study was to examine the characteristics of conversations between seniors undergoing physiological aging from the perspective of pragmatic linguistic analysis. Material consisting of direct conversations between seniors was collected. Their structure, function, and subject matter were examined, taking into account stylistic and genre levels. In the empirical part the components of the structure of conversation were described. The components of the textual frame, sets of replies, as well as turning points at the juncture of exchanges were analyzed too. The study also focused on functionally diversity of linguistic valuing means. The next chapter was devoted to simple and complex speech acts that determined the genological characteristics of the collected interactions. The last analytical chapter was focused on the topics. On the one hand, the thematic fields occurring in the material were described, and on the other hand - the thematic dimension of the conversations was compared with stereotypes about old age and aging. The analyses conducted as part of the dissertation fill a gap in domestic linguistic research, while also demonstrating social and practical value.

2026-01-01T00:00:00Z Mazurkiewicz-Sułkowska, Julia http://hdl.handle.net/11089/59461 2026-10-13T04:05:51Z 2026-10-12T00:00:00Z

Język służb bezpieczeństwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i Ludowej Republiki Bułgarii: na podstawie analizy dokumentów archiwalnych dotyczących inwigilacji środowiska inteligenckiego Mazurkiewicz-Sułkowska, Julia Monografia poświęcona jest analizie języka używanego przez funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa w Polsce Ludowej i Bułgarii. Praca łączy perspektywę opisową i porównawczą, koncentrując się na sposobach funkcjonowania specjalistycznego kodu komunikacyjnego w strukturach podporządkowanych ideologii państwowej. Głównym celem monografii jest wskazanie cech charakterystycznych tego profesjolektu oraz określenie stopnia podobieństw i różnic między jego polskim i bułgarskim wariantem. Szczególne znaczenie przypisano wpływom radzieckim, widocznym zarówno w terminologii, jak i w modelach organizacji wypowiedzi urzędowej.  Analizie poddano dokumenty operacyjne, raporty, charakterystyki i notatki służbowe. Materiał badawczy pozwolił prześledzić mechanizmy językowego porządkowania rzeczywistości społecznej, utrwalania relacji władzy oraz tworzenia kategorii oceniających osoby i zjawiska. Badania obejmują różne poziomy organizacji języka: słownictwo, związki frazeologiczne, konstrukcje składniowe, cechy stylistyczne oraz pragmatyczny wymiar komunikacji instytucjonalnej.  Zastosowane ujęcie konfrontatywne umożliwiło uchwycenie zarówno wspólnych właściwości wynikających z podobieństwa systemów politycznych, jak i elementów odzwierciedlających odrębność tradycji administracyjnych oraz lokalnych uwarunkowań kulturowych. Monografia wpisuje się w nurt badań nad językiem instytucji autorytarnych i nad relacją między językiem, ideologią oraz praktykami sprawowania władzy.

2026-10-12T00:00:00Z