http://hdl.handle.net/11089/25400 2026-04-06T09:24:18Z 2026-04-06T09:24:18Z Graf, Paweł http://hdl.handle.net/11089/25429 2019-02-25T13:53:18Z 2017-01-01T00:00:00Z

Okamgnienie i ślad Graf, Paweł The article contains an analysis of two philosophical concepts of trace and the blink of an eye. Referring to philosophy (by Derrida, Husserl, Harman, Heidegger, Ricoeur and Tylor), the author interprets the theme terms, confronting them against the thought within the theory of literature. The purpose is not, however, the indicated values as such, but their interpretative force, aimed at literary works. Texts by Calvin, Jasieński, Macsovszky, Schulz and Tabucchi are read with certain phenomena in mind (the blink of an eye, trace, epiphany and void), and the conclusion emphasises the value of paradoxical thinking.; Artykuł dokonuje analizy dwóch kategorii filozoficznych: śladu i okamgnienia. Odwołując się do filozofii (J. Derridy, E. Husserla, G. Harmana, M. Heideggera, P. Ricouera i Ch. Tylora) autor interpretuje tytułowe pojęcia, zderzając je z myślą teoretycznoliteracką. Celem nie są jednak wskazane jakości same w sobie, lecz ich moc interpretacyjna skierowana na utwory literackie. Lekturze (związanej z okamgnieniością i śladem, epifanią oraz pustką) zostały poddane teksty I. Calvina, B. Jasieńskiego, P. Macsovszky’ego, B. Schulza i A. Tabucchiego. W konkluzji zostaje podkreślona wartość myślenia paradoksalnego.

2017-01-01T00:00:00Z Graf, Paweł http://hdl.handle.net/11089/25430 2019-02-25T13:53:18Z 2017-01-01T00:00:00Z

Energia tekstu. Przeciwko krytyce etycznej Graf, Paweł The article is a philippic aimed against so-called ethical criticism and the aesthetic attitude in literary studies. At the same time, however, its purpose is also to defend the autonomy and self-contained value of artistic works, which are devastated by miscellaneous “etisms”. The article fits squarely into the more clearly visible, within literary studies, departure from ethical research and return to the text as such, which stems from the recognition that ethics (in plural, since there is no universal moral philosophy) are, after all, ideologies and, in their logic, only impose stipulated ideas upon others. And this is an extraordinary paradox, when noble assumptions turn out to be inconsistent with their implementations. Surprisingly, with each ethical reading, an artistic text becomes the weaker one, less significant and even unimportant. Naturally, the choice of aesthetics is always subject to accusations. And it may also be considered as an ethical choice, i.e. ideological in its nature. After all, even Malevich’s white square was once regarded as unethical since it was argued that such works, through denial of participation, support power systems which are considered (not for all) to be evil. What can one say to that? Maybe that no case is known when aficionados of abstract painting wished to adapt, forbid, force or impose something upon those who prefer different types of paintings or dislike any kinds of painting at all. The situation is different when it comes to ethicists, as we can see in everyday life. They usually have only one opinion – their own. And therefore, this article is not aimed at imposing anything upon anybody.; Artykuł jest filipiką skierowaną przeciwko tak zwanej krytyce etycznej oraz etycznemu nastawieniu w badaniach literaturoznawczych. Jednocześnie jego celem jest obrona autonomii i samoistnej wartości dzieł artystycznych, dewastowanych przez rozmaite etyzmy. Wpisuje się on w coraz wyraźniejszy we współczesnym literaturoznawstwie odwrót od badań etycznych i powrót do tekstu jako takiego. Jest to wynikiem rozpoznania, że etyki (w liczbie mnogiej, nie ma bowiem etyki uniwersalnej) to ostatecznie ideologie i swej logice są jedynie narzucaniem określonych idei innym. Jest to niesamowity paradoks – szlachetne założenia stają się niezgodne ze swymi realizacjami. Co zaskakujące, w takim, etycznym, odczytaniu każdorazowo tekst artystyczny staje się tym słabszym, mniej istotnym, wręcz – nieważnym. Oczywiście wybór estetyki zawsze jest narażony na zarzuty. Sam może być uznany za wybór etyczny, zatem ideologiczny. W końcu nawet biały kwadrat Malewicza został uznany za nieetyczny, ponieważ takie prace, jak dowodzono, poprzez odmowę uczestnictwa wspierają systemy władzy uznawane przez (nigdy wszystkich) za złe. Co na to można odpowiedzieć? Może to, że nie jest znany przypadek, by zwolennicy malarstwa abstrakcyjnego chcieli tym, którzy wolą malarstwo inne lub nie lubią obrazów w ogóle, coś nakazać, coś zakazać, do czegoś zmusić, coś odrzucić, coś przyjąć. Inaczej – obserwujemy to w codziennym doświadczeniu – z etykami. Ci najczęściej mają jedną rację – swoją. Dlatego ten tekst niczego nikomu narzucić nie pragnie.

2017-01-01T00:00:00Z Tierling-Śledź, Ewa http://hdl.handle.net/11089/25432 2019-02-25T13:53:18Z 2017-01-01T00:00:00Z

Historie alternatywne Konrada T. Lewandowskiego Tierling-Śledź, Ewa The author of the article is of the opinion that at the turn of the 20th and 21st centuries there was a growing interest in various types of popular literature, including alternative history. Upon reminding us of the terminological differences between alternative (alternate) history and counterfactual (virtual) history, she goes on to discuss alternative histories by Konrad T. Lewandowski and concludes that in his books, while playing an entertaining role, alternative history still remains the teacher of life.; Autorka artykułu wyraża przekonanie, iż na przełomie XX i XXI wieku wzrosło zainteresowanie odmianami literatury popularnej, w tym historią alternatywną. Po przypomnieniu rozróżnień terminologicznych pomiędzy historią alternatywną i historią kontrfaktyczną przystępuje ona do omówienia historii alternatywnych Konrada T. Lewandowskiego. Badaczka dochodzi do wniosku, że w książkach Konrada Lewandowskiego historia alternatywna, pełniąc funkcję ludyczną, nie przestaje być nauczycielką życia.

2017-01-01T00:00:00Z Kazalarska, Zornitza http://hdl.handle.net/11089/25428 2019-02-25T13:53:19Z 2017-01-01T00:00:00Z

Schreibszenen des Kleinen: Instrumente, Gesten, Poetiken Kazalarska, Zornitza Im Zentrum des Beitrags steht die Verflechtung der kleinen Formen mit ihren Schreibszenen im Allgemeinen, und die Mitwirkung von Schreibinstrumenten, Beschreibstoffen und körperlichen Schreibgesten an literarischen Notierpraktiken im östlichen Europa im Konkreten. Das Augenmerk der Autorin richtet sich dementsprechend auf das Notizenmachen als prozessuale Schreibpraxis mit eigener Instrumentalität und Gestik. Zum einen interessiert sich die Autorin für die Blütezeit notierenden Schreibens in der alternativen Kultur der spätsozialistischen 1970/1980er Jahre und für die wesentlichen Momente seiner Vor- und Nachgeschichte. Zum anderen benennt sie einige poetologische Implikationen, die Notierpraktiken ins Spiel bringen und die sich aus selbst- und metareflexiven Schreibszenen in literarischen Texten herauskristallisieren: Intransivität, Beweglichkeit, Beiläufigkeit, Vorläufigkeit und Exzessivität. Für Texte, die die poetologischen Dimensionen des Manuskriptartigen und Handschriftlichen aufwerten, schlägt sie schließlich die Bezeichnung „Poetik der Vorbereitung“ vor.; Głównym tematem artykułu jest analiza mikroform pisarskich opartych na notatkowych rękopisach, uwzględniająca kontekst sceny pisania, w tym szczególnie fizyczność aktu pisania, udział instrumentów piśmiennych oraz materiałów (nośników) piśmienniczych i samego fizycznego aktu pisania – w kontekście podobnej praktyki zapisu notatek literackich w Europie Wschodniej. Autorka skupia się na sporządzaniu notatek jako proceduralnej praktyce pisania z własnym instrumentarium i gestami. Przedmiotem jej zainteresowania, z jednej strony, jest okres najintensywniejszego rozwoju takich mikroform kulturze w późnosocjalistycznych lat 70. i 80. XX wieku oraz kluczowe momenty prehistorii i posthistorii tematu. Z drugiej strony, bada ona pewne implikacje poetologiczne, które wprowadzają do gry praktyki notatek literackich niewidzialność, zręczność, przypadkowość, prowizoryczność i nadmierność. W przypadku tekstów, które podkreślają poetologiczne wymiary rękopisu i pisania odręcznego, autorka proponuje termin „poetyka przygotowania”.

2017-01-01T00:00:00Z