http://hdl.handle.net/11089/12984 2026-04-05T19:03:40Z 2026-04-05T19:03:40Z Mehls, Echard http://hdl.handle.net/11089/13145 2018-02-01T11:17:45Z 1994-01-01T00:00:00Z

К переориентации международных культурных и научных связей СССР в середине 50-ых годов Mehls, Echard W artykule omówiono fazę gruntownej zmiany założeń radzieckiej polityki zagranicznej na polu kultury i nauki w połowie lat pięćdziesiątych. Okres po zakończeniu II wojny światowej i zimnowojenne założenia polityki radzieckiej samoizolowały radziecką kulturę i naukę z otoczenia międzynarodowego. Zjawisko to motywowano w Moskwie pozycją ZSRR uzyskaną na arenie międzynarodowej w wyniku zwycięstwa w wojnie, na którą złożył się również rzekomo niekwestionowany poziom radzieckiej nauki i techniki oraz kultury. Równocześnie, niejako z założenia, dyskredytowano i pomniejszano osiągnięcia zagraniczne, głównie państw zachodnich. Apogeum megalomanii i zapatrzenia na własny dorobek kulturalny i naukowy nastąpiło na XIX Zjeździe WKP(b), kiedy to podjęto decyzje o rozwoju radzieckiej nauki i osiągnięcia takiego poziomu w tym zakresie, który pozwoliłby ZSRR „wypełnić swoją misję - zająć pierwsze miejsce w nauce światowej” . Zdaniem Autora kres takiemu myśleniu i praktyce przyniósł dopiero przełom lat 1955/56. Przemiany polityczne połowy lat pięćdziesiątych ZSRR i państwach Europy środkowej i południowo-wschodniej doprowadziły wkrótce do podpisania pierwszej równoprawnej umowy o współpracy naukowej, którą była umowa zawarta pomiędzy Uniwersytetem im. Łomonosowa a Uniwersytetem Warszawskim z 28.03.1958 r.

1994-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/13144 2015-11-04T02:01:05Z 1994-01-01T00:00:00Z

Вклад историков в развитие международных научных связей СССР в конце 20-ых и 30-ых годов Autor przedstawia pierwsze próby historyków radzieckich prowadzące do włączenia się ich do międzynarodowego środowiska historycznego. Zmiana ustroju społeczno-politycznego w Rosji przerwała znaczącą obecność rosyjskiej nauki historycznej w skali międzynarodowej. Zbliżenie polityczne Rosji radzieckiej i Niemiec po Rapallo umożliwiło nauce radzieckiej wyjście z izolacji i częściowe przywrócenie międzynarodowych kontaktów naukowych. W 1927 r. Niemieckie Towarzystwo do Badań Europy Wschodniej zaprosiło znanego rosyjskiego (i potem radzieckiego) historyka M. W. Pokrowskiego do wygłoszenia serii wykładów w Berlinie. W lipcu 1928 r. zorganizowano w Berlinie „radziecki tydzień historyczny”, który był okazją do przedstawienia dorobku, a przede wszystkim nowej metodologii badań historycznych stosowanej przez radziecką naukę, zaowocował konkretnymi ustaleniami o prowadzeniu dwustronnej współpracy archiwalnej i wydawniczej. Zaostrzenie sytuacji międzynarodowej w latach trzydziestych, a w szczególności represje stalinowskie wobec historyków radzieckich aktywnie uczestniczących dotychczas w międzynarodowym życiu naukowym przerwały od 1936 r. obecność ZSRR w Międzynarodowym Komitecie Nauk Historycznych (aż do 1955 r.).

1994-01-01T00:00:00Z Fertacz, Sylwester http://hdl.handle.net/11089/13123 2018-02-01T11:17:57Z 1994-01-01T00:00:00Z

Эмиграционные правительства славянских стран и Всеславянский Комитет в Москве во время второй мировой войны Fertacz, Sylwester W artykule przedstawiono przyczyny powstania Komitetu WszechsŁowiańskiego w Moskwie (1941 r.), kładąc nacisk na dwie podstawowe kwestie. Pierwsza - to inicjatywa przedstawicieli intelektualistów wywodzących się z postępowej emigracji słowiańskiej w ZSRR oraz grupy intelektualistów radzieckich. Druga zaś - to szukanie przez władze radzieckie zarówno w płaszczyźnie wewnętrznej, jak i międzynarodowej wszelkich możliwości aktywizacji do walki z Niemcami. Podstawowe cele programowe Komitetu sprowadzały się do propagowania idei solidarności społeczeństw okupowanych krajów słowiańskich, aktywnej walki zbrojnej z Niemcami; pozyskiwanie moralnego, politycznego i materialnego poparcia emigracji słowiańskiej w krajach niesłowiańskich dla walki Armii Czerwonej i dla zbrojnego ruchu oporu w okupowanych krajach słowiańskich. Autor analizuje również stosunek emigracyjnych rządów krajów słowiańskich do działalności Komitetu Wszechsłowiańskiego, zwracając uwagę czytelnika na dwa zjawiska: 1) niechętnego ustosunkowania się oficjalnych przedstawicieli rządów Czechosłowacji, Jugosławii i Polski do faktu powstania i działalności Komitetu; 2) istnienia różnic i stopniowej ewolucji poszczególnych rządów emigracyjnych w stosunku do Komitetu.

1994-01-01T00:00:00Z GŁOWACKI, ALBIN http://hdl.handle.net/11089/13122 2021-07-08T09:39:05Z 1994-01-01T00:00:00Z

Сложные пути польско-советских отношений в годы второй мировой войны GŁOWACKI, ALBIN Rozwój stosunków polsko-radzieckich określały przede wszystkim działania dyplomatyczne i wojskowe Związku Radzieckiego. Brzemienny w skutkach okazał się pakt Ribbentrop-Mołotow, stanowiący zaprzeczenie oficjalnych zasad polityki zagranicznej ZSRR, gwałcący układy z Polską, niezgodny z prawem międzynarodowym. Władze radzieckie prowadziły antypolską politykę zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w stosunku do obywateli polskich na zajętych kresach Rzeczypospolitej. Przełom, jaki w stosunkach polsko-radzieckich dokonał się w 1941 r., był potrzebny obu stronom. Tworzona w ZSRR Armia Polska stanowiła dla władz radzieckich niewygodną i niewiarygodną siłę. Konkurencją dla politycznego oddziaływania ambasady polskiej w ZSRR stała się od 1942 r. grupa komunistów polskich skupionych wokół „Nowych Widnokręgów”. Polemiki i oświadczenia, wymieniane na przełomie lat 1942/1943 między rządami Polski i ZSRR na temat przynależności państwowej obszarów zajętych po 17.09.1939 r. nieuchronnie prowadziły do kryzysu. Pretekstu do zerwania dostarczyła stronie radzieckiej sprawa katyńska. Okres ten zadecydował ostatecznie o tym, że rząd ZSRR postawił w sprawie polskiej na komunistów skupionych w Związku Patriotów Polskich i w PPR. Oni też objęli władzę w powojennej Polsce w rezultacie porozumienia ze Stalinem w lecie 1944 r. Zasadniczy zwrot w stosunkach polsko-radzieckich znalazł formalny wyraz w układzie z 21.04.1945 r. Sojusz ten nie usunął jednak historycznych zaszłości, do których dochodziły nowe urazy. Realnie patrząc, nie było możliwe, aby wówczas stosunki polsko-radzieckie opierały się na zasadzie równości i suwerenności.

1994-01-01T00:00:00Z