| dc.contributor.author | Kania, Rafał | |
| dc.date.accessioned | 2026-09-10T14:30:40Z | |
| dc.date.available | 2026-09-10T14:30:40Z | |
| dc.date.issued | 2026-09-10 | |
| dc.identifier.issn | 0208-6069 | |
| dc.identifier.uri | http://hdl.handle.net/11089/59320 | |
| dc.description.abstract | World War II was a turning point in the history. It influenced not only the changing of international situation. It caused profound changes in the political order of many countries. In addition, it also modified the way of thinking about war as a phenomenon accompanying human history. The content of political party programs is an example of changes in the understanding of the essence of war. The aim of the article is to present this issue in the political thought of the Polish Workers’ Party. Reconstructing how Polish communists understood war is still important. It influenced the views of subsequent generations of Poles. It also resonates in contemporary public discourse. To achieve the research objective, the content analysis method and elements of historical-legal methods were used. | en |
| dc.description.abstract | II wojna światowa była wydarzeniem przełomowym w historii. Wpłynęła nie tylko na zmianę sytuacji międzynarodowej, ale i spowodowała gruntowne zmiany w porządku ustrojowym wielu państw. Ponadto zmodyfikowała sposób myślenia o wojnie jako zjawisku towarzyszącym historii ludzkości. Przykładem zmian w rozumieniu istoty wojny może być treść programów partii politycznych. Celem artkułu jest prezentacja przedmiotowego zagadnienia w myśli politycznej Polskiej Partii Robotniczej. Odtworzenie sposobu, w jaki komuniści polscy rozumieli wojnę jest wciąż ważne – wpłynął on bowiem na poglądy kolejnych pokoleń Polaków, a także na współczesny dyskurs polityczny. Do realizacji celu badawczego została wykorzystana metoda analizy treści i elementy metod historycznoprawnych. | pl |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego | pl |
| dc.relation.ispartofseries | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica | en |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 | |
| dc.subject | wojna | pl |
| dc.subject | II wojna światowa | pl |
| dc.subject | Polska Partia Robotnicza | pl |
| dc.subject | komuniści polscy | pl |
| dc.subject | marksizm-leninizm | pl |
| dc.subject | war | en |
| dc.subject | World War II | en |
| dc.subject | Polish Workers’ Party | en |
| dc.subject | Polish communists | en |
| dc.subject | Marxism-Leninism | en |
| dc.title | Wojna w myśli politycznej Polskiej Partii Robotniczej | pl |
| dc.title.alternative | War in the Political Thought of the Polish Workers’ Party | en |
| dc.type | Article | |
| dc.page.number | 63-87 | |
| dc.contributor.authorAffiliation | Akademia Mazowiecka w Płocku | pl |
| dc.identifier.eissn | 2450-2782 | |
| dc.references | Babiracki, Patryk. 2015. Soviet Soft Power in Poland. Culture and Making of Stalin’s New Empire, 1943–1957. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. https://doi.org/10.5149/northcarolina/9781469620893.001.0001 | pl |
| dc.references | Ciesielski, Stanisław. 1990. Myśl polityczna polskich komunistów w latach 1939–1944. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. | pl |
| dc.references | Clausewitz, Carl. 2010. O wojnie. Kraków: Wydawnictwo Mireki. | pl |
| dc.references | Djilas, Milovan. 1991. Rozmowy ze Stalinem. Warszawa: Iskry. | pl |
| dc.references | Fiodorow. 1956. „Pochodzenie i istota wojen”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON. | pl |
| dc.references | Gontarczyk, Piotr. 2015. Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941–1944. Warszawa: Fronda. | pl |
| dc.references | Góra, Władysław. Ryszard Halaba. Norbert Kołomejczyk. Marian Malinowski. Jerzy Pawłowicz. Wacław Poterański. Antoni Przygoński. Maria Wilusz. 1958a. „Do robotników, chłopów i inteligencji! Do wszystkich patriotów polskich!”. W Kształtowanie się podstaw programowych Polskiej Partii Robotniczej w latach 1942–1945 (wybór materiałów i dokumentów). 11–15. Red. Wiesław Góra. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Góra, Władysław. Ryszard Halaba. Norbert Kołomejczyk. Marian Malinowski. Jerzy Pawłowicz. Wacław Poterański. Antoni Przygoński. Maria Wilusz. 1958b. „O co walczymy? (Deklaracja Polskiej Partii Robotniczej)”. W Kształtowanie się podstaw programowych Polskiej Partii Robotniczej w latach 1942–1945 (wybór materiałów i dokumentów). 93–96. Red. Wiesław Góra. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Historia Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Krótki kurs. 1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Judt, Tony. 2018. Powojnie. Historia Europy od roku 1945. Poznań: Rebis | pl |
| dc.references | Kamp-Welch, Anthony. 2008. Poland under Communism. Cambridge: Cambridge University. https://doi.org/10.1017/CBO9780511619779 | pl |
| dc.references | Kania, Rafał. 2023. Prawo w służbie ideologii. Myśl polityczna komunistów polskich i prawo stanowione od Manifestu PKWN do wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Warszawa: Difin. | pl |
| dc.references | Kozub-Ciembroniewicz, Wiesław. Jacek Majchrowski. Konrad Kozub-Ciembroniewicz. Wojciech Majchrowski. 2014. Państwo i prawo Polski Ludowej (1944–1989). Wybór źródeł. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. | pl |
| dc.references | Kurowski, Leon. 1959. Mała encyklopedia prawa. Warszawa: PWN. | pl |
| dc.references | Lampe, Adam. 1984. „Nowe ukształtowanie sił w Polsce”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1950a. „Imperializm jako najwyższe stadium kapitalizmu”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 22. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1950b. „O «Programie pokoju»”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 22. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951a. „Grożąca katastrofa”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 25. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951b. „Listy z daleka”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 23. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951c. „O karykaturze marksizmu”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 23. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951d. „Sytuacja i zadania Międzynarodówki Socjalistycznej”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 21. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1952a. „Ogólnomiejska Piotrogrodzka Konferencja SDPRR(b)”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 24. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1952b. „Rezolucja o wojnie”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 25. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1953. „W sprawie rewizji programu partyjnego”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 26. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1954. „Przemówienie na wiecu w Aleksiejewskim Domu Ludowym 23 sierpnia 1918 r.” W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 28. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1955. „Kapitał europejski a samowładztwo”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 8. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1956. „Wojujący militaryzm a antymilitarystyczna taktyka Socjaldemokracji”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 15. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1957. „W związku z czwartą Rocznicą Rew. Październikowej”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 33. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Lowe, Keith. 2013. Dziki kontynent. Europa po II wojnie światowej. Poznań: Rebis. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984a. „Deklaracja ideowa Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984b. „Deklaracja ideowa Związku Patriotów Polskich w ZSRR”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984c. „Manifest Demokratycznych Organizacji Społeczno-Politycznych i Wojskowych w Polsce”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984d. „Manifest Poleskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984e. „Nowa sytuacja, nowe zadania”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984f. „O co walczymy? Deklaracja programowa Polskiej Partii Robotniczej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984g. „O co walczymy? Materiał do dyskusji nad perspektywą rozwoju Polski opracowany w 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984h. „Obywatele! Członkowie Rady Narodowej! Przemówienie przedstawiciela KC PPR na inauguracyjnym posiedzeniu podziemnej Krajowej Rady Narodowej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984i. „O nasz stosunek do Niemców”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984j. „Przemówienie sekretarza generalnego KC PPR na XXVII Kongresie PPS”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984k. „Referat Sekretarza Generalnego PPR na plenum KC partii w związku z powstaniem Biura Informacyjnego”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984l. „Rezolucja w sprawie odchylenia prawicowego i nacjonalistycznego w kierownictwie partii, jego źródeł i sposobów jego przezwyciężania”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984m. „Robotnicy! Chłopi! Inteligenci!” W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984n. „Sytuacja obecna i zadania partii”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984o. „Uchwała w sprawach politycznych”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Malinowski, Marian. 1984p. „Zarys programu”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Marks, Karol. 1949. „Pierwsza odezwa Rady Generalnej Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników w sprawie wojny prusko-francuskiej”. W Karol Marks, Friedrich Engels, Dzieła wybrane. Tom 1. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | O co walczymy? [Tezy dla aktywu]. AAN. Centralne Biuro Komunistów Polskich, 248/4, k. 1–4. | pl |
| dc.references | Olczyk, Eugeniusz. 1978. Druga wojna światowa w świadomości współczesnych Polaków. Warszawa: Wiedza Powszechna. | pl |
| dc.references | Piatkin. 1956. „Niektóre zagadnienia marksistowsko-leninowskiej teorii wojny”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON. | pl |
| dc.references | Prażmowska, Anita. 2016. Władysław Gomułka. Warszawa: RM. | pl |
| dc.references | Przygoński, Antoni. 1962a. „O wolną, niepodległą Polskę”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 9–11. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Przygoński, Antoni. 1962b. „Polska w trzecim roku wojny”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 78–81. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Przygoński, Antoni. 1962c. „Zwycięstwo jest bliżej”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 134–136. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Puchowski. 1956. „Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON. | pl |
| dc.references | Rozental, Mark. Paweł Judin. 1955. Krótki słownik filozoficzny. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Sobór-Świderska, Anna. 2009. Jakub Berman. Biografia komunisty. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. | pl |
| dc.references | Spałek, Robert. 2020. Na licencji Moskwy. Wokół Gomułki, Bermana i innych 1943–1970. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. | pl |
| dc.references | Stalin, Józef. 1951. O Wielkiej Wojnie Narodowej Związku Radzickiego. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
| dc.references | Szumiło, Mirosław. 2014a. „Elita Polskiej Partii Robotniczej (1944–1948). Portret historyczno-socjologiczny”. W Polska Partia Robotnicza 1944–1948. Studia i szkice. Red. Mariusz Krzysztofiński. Rzeszów: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. https://doi.org/10.12775/KH.2014.121.2.02 | pl |
| dc.references | Szumiło, Mirosław 2014b. Roman Zambrowski 1909–1977. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. | pl |
| dc.references | Trembicka, Krystyna. 2007. Między utopią a rzeczywistością. Myśl polityczna Komunistycznej Partii Polski (1918–1938). Lublin: Wydawnictwo UMCS. | pl |
| dc.references | Trembicka, Krystyna 2013. Wrogowie w myśli politycznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. | pl |
| dc.references | Ważniewski, Władysław. 2014. Walka polityczna w kierownictwie PPR i PZPR 1944–1964. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek. | pl |
| dc.references | Z protokołu nr 1 posiedzenia Centralnego Biura Komunistów Polskich. AAN, Centralne Biuro Komunistów Polskich, sygn. 248/1, k. 1–2. | pl |
| dc.references | Zaremba, Marcin. 2012. Wielka trwoga. Polska 1944–1947. Kraków: Wydawnictwo ISP PAN. | pl |
| dc.references | Zarys Programu [Tezy nr 2]. AAN. Centralne Biuro Komunistów Polskich, 248/4, k. 5–16. | pl |
| dc.contributor.authorEmail | r.kania@mazowiecka.edu.pl | |
| dc.identifier.doi | 10.18778/0208-6069.115.05 | |
| dc.relation.volume | 115 | |