Poziom samooceny determinantem lęku przedstartowego osób trenujących taniec nowoczesny

Abstract

W literaturze przedmiotu można odnaleźć informacje na temat znaczenia samooceny i lęku przedstartowego w działalności sportowej. Okazuje się, że określony poziom samooceny może ułatwiać zawodnikowi radzenie sobie ze stresem w sytuacjach rywalizacji, podwyższać jego skuteczność, a także rzutować na poziom lęku przedstartowego. Celem pracy było uchwycenie zależności pomiędzy poziomem lęku przedstartowego i samooceny u tancerek Prima Akademia Tańca w Rzeszowie. Badaniem objęto 61 osób w wieku 11–20 lat, trenujących taniec nowoczesny w Prima Akademii Tańca w Rzeszowie. Staż treningowy uczestniczek mieścił się w przedziale od 0,5 do 13 lat. Analizie poddano zarówno zawodniczki biorące udział w rywalizacji sportowej, jak i te, które nie uczestniczyły w zawodach. Do pomiaru zastosowano Skalę Samooceny Rosenberga (SES) oraz Skalę Lęku Przedstartowego SCAT Martensa. Dane poddano analizie statystycznej z wykorzystaniem współczynnika korelacji Spearmana. Większość tancerek wykazywała przeciętny poziom samooceny (67%) oraz przeciętny poziom lęku przedstartowego (57%). Stwierdzono istotną statystycznie ujemną korelację pomiędzy poziomem samooceny a lękiem przedstartowym (ρ = -0,293; p = 0,022). Oznacza to, że wyższa samoocena wiąże się z niższym poziomem lęku. Analiza wyników badań wskazuje, że poziom samooceny ma istotne znaczenie dla intensywności odczuwanego lęku przedstartowego. W praktyce trenerskiej wskazane jest podejmowanie działań mających na celu wzmacnianie poczucia własnej wartości u tancerek, szczególnie u tych z niższą samooceną. Rekomenduje się również wdrażanie treningu mentalnego jako istotnego narzędzia w procesie przygotowania przedstartowego. Wspomniane działania mogą przyczynić się do wzrostu poziomu samooceny, co w konsekwencji może obniżyć poziom lęku i poprawić efektywność startową.

The literature on the subject includes information regarding the importance of self- esteem and pre-performance anxiety in sports activities. It turns out that a certain level of self-esteem can help athletes cope with stress in competitive situations, increase their effectiveness, and influence the level of pre-performance anxiety. The aim of the study was to capture the relationship between the level of pre-performance anxiety and self-esteem among dancers from Prima Dance Academy in Rzeszów. The study included 61 individuals aged 11–20 who trained modern dance at the Prima Dance Academy in Rzeszów. The participants’ training experience ranged from 0.5 to 13 years. The analysis included both dancers who participated in sports competitions and those who had not competed. The Rosenberg Self-Esteem Scale (SES) and Martens’ Sport Competition Anxiety Test (SCAT) were used for measurement. The data were subjected to statistical analysis using Spearman’s rank correlation coefficient. Most dancers demonstrated an average level of self-esteem (67%) and an average level of pre-performance anxiety (57%). A statistically significant negative correlation was found between self-esteem and pre-performance anxiety (ρ = –0.293; p = 0.022). This indicates that higher self-esteem is associated with lower anxiety levels. The analysis of the results suggests that self-esteem plays an important role in the intensity of pre-performance anxiety experienced. In coaching practice, it is advisable to undertake activities aimed at strengthening dancers’ self-worth, particularly among those with lower self-esteem. It is also recommended to implement mental training as an important tool in the pre-performance preparation process. These actions may contribute to an increase in self-esteem, which in turn may reduce anxiety levels and improve competitive performance.