Märchen und Meta-Märchen. Zur Poetik der „Volksmärchen der Deutschen” von Johann Karl August Musäus

Abstract

Rozprawa skupia się na poetyce „Volksmärchen der Deutschen” („Niemieckich baśni ludowych”) Johanna Karla Augusta Musäusa. Autorka zakłada, że analizowany zbiór charakteryzuje dychotomia między racjonalną logiką treści a logiką ich prezentacji, logiką tego, co cudowne. Dychotomia ta przejawia się w przełamaniu dowcipu, którego znaczenie jako procedury kombinatorycznej wywodzi się z tradycji eklektyzmu filozoficznego. Pierwsza część pracy stanowi rekonstrukcję kontekstu, który determinuje specyfikę tego, co cudowne, jako centralnej kategorii poetycko-logicznej. W pierwszym rozdziale, poprzez omówienie pojęcia baśni oraz pojęcia tego, co cudowne w epoce oświecenia, nakreślono przesłanki i implikacje poetyki „Niemieckich baśni ludowych”. Drugi rozdział poświęcony jest samej postaci Musäusa: jego kręgowi oddziaływania oraz jego wizerunku w opiniach współczesnych. Trzeci rozdział śledzi recepcję „Volksmärchen der Deutschen” oraz historię badań nad nią. Druga, interpretacyjna część pracy skupia się na realizacji tej poetyki. Rozprawa zgłębia fascynującą „nieautentyczność” baśni Musäusa i prowadzi do odkrycia jej pragmatycznego wymiaru, czyli do określenia „użyteczności”: bajki, w które już się nie wierzy, pełnią rolę narzędzia krytycyzmu.