Show simple item record

dc.contributor.authorDikova, Ekaterina
dc.date.accessioned2026-04-07T09:18:05Z
dc.date.available2026-04-07T09:18:05Z
dc.date.issued2025-12-30
dc.identifier.issn2084-140X
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11089/57964
dc.description.abstractConstantine of Preslav’s Učitel’noe evangelie was written at the end of the ninth century but came down to us in only four full, much later, copies from the twelfth (the single East Slavonic manuscript [S]) to the fourteenth century (the other three South Slavonic manuscripts [G, H, W]). Copies are both scarce and distant in time and place as well as different in script from their lost (Glagolitic) protograph, with the result that scribal errors are inevitable, yet not always noted. The article proposes three methodological approaches to reconstruct some of the lexemes distorted by the manuscript tradition, even in passages without an attested Greek source text. The first approach relies on variant readings in situations that lack a Greek parallel. In cases that lack variant readings, the second method is applied, which considers references and allusions to Biblical or patristic texts to elucidate the meaning behind sometimes incomprehensible phrases. The third approach counts on the very meaning of the respective portion of text (i.e., the direct context of a word) and the rhetorical techniques used in it.en
dc.language.isoen
dc.publisherWydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiegopl
dc.relation.ispartofseriesStudia Ceraneaen
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
dc.subjectOld Bulgarian / Old Church Slavonic translations from Greeken
dc.subjectcatenaeen
dc.subjecthomiliesen
dc.subjectBiblical quotationsen
dc.subjectdiachronic lexicographyen
dc.titleText-Critical Notes to Constantine of Preslav’s Didactic Gospelen
dc.typeArticle
dc.page.number149-166
dc.contributor.authorAffiliationBulgarian Academy of Sciences, Institute of Balkan Studies and Centre of Thracology; University of Innsbruck, Institute of Slavonic Studiesen
dc.identifier.eissn2449-8378
dc.referencesBláhová E., Kompletní vydání Výkladu na evangelia Konstantina Prěslavského, “Slavia” 83.3, 2014, p. 333–339.en
dc.referencesThe Cambridge Greek Lexicon, ed. J. Diggle, Cambridge 2021.en
dc.referencesCatenae graecorum patrum in Novum Testamentum, ed. J. Cramer, vol. I, Catena in evangelia S. Matthaei et S. Marci ad fidem Codd. Mss., Oxonii 1840.en
dc.referencesCatenae graecorum patrum in Novum Testamentum, ed. J. Cramer, vol. II, Catenae in evangelia S. Lucae et S. Joannis ad fidem Codd. Mss., Oxonii 1841 [repr. 1844].en
dc.referencesChristov I., Gr’’cko-c’’rkovnoslavjanski rečnik, s’’staven v’’z osnova na Rečnik na c’’rkovnoslavjanskija ezik ot arhimandrit d-r Atanasij Bončev, Sveta Gora 2019.en
dc.referencesDiccionario griego-español, ed. F. Rodríguez Adrados et al., Madrid 1989–.en
dc.referencesDiddi C., Le “chiavi tematiche bibliche” nel contesto della tradizione retorica e letteraria europea: un capitolo di poetica storica, “Studia Ceranea” 3, 2013, p. 11–28, https://doi.org/10.18778/2084-140X.03.01en
dc.referencesDikova E., Antroponimi i intertekstualnost v Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX– XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 133–149.en
dc.referencesDikova E., Platonski slovesa v Učitelnoto evangelie, [in:] Kirilo-Metodievoto delo v naučnata i kulturna pamet, ed. M. Ivanova, E. Zašev, C. Vasilev, S. B”rlieva 2025 [= Kirilo-Metodievski studii, 35], p. 345–363.en
dc.referencesDimitrova M., New Testament Quotations in a Medieval Slavonic Manuscript with Commentaries on the Song of Songs, [in:] Between Text and Text. The Hermeneutics of Intertextuality in Ancient Cultures and their Afterlife in Medieval and Modern Times, ed. M. Bauks, W. Horowitz, A. Lange, Göttingen 2013, p. 203–219, https://doi.org/10.13109/9783666550256.203en
dc.referencesFuchsbauer J., The Edition of the Slavonic Dioptra: Challenges and Solutions, [in:] Editing Mediaeval Texts from a Different Angle. Slavonic and Multilingual Traditions, ed. L. Sels, J. Fuchsbauer, V. Tomelleri, L. de Vos, Leuven–Paris–Bristol 2018, p. 179–191, https://doi.org/10.2307/j.ctv1q26w8r.11en
dc.referencesGeorgieva P., Evangelskite citati v p’’rvata versija na Prostrannoto žitie na sv. Grigorij Akragantski (BHG 707), [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 405–427.en
dc.referencesIohannes Chrysostomus, In Matthaeum, [in:] Patrologiae cursus completus, Series graeca, vol. LVIII, ed. J.-P. Migne, Paris 1862.en
dc.referencesJuvan M., History and Poetics of Intertextuality, trans. from the Slovenian T. Pogača, West Lafayette, Indiana 2008.en
dc.referencesKotova D., Originalno proizvedenie na Konstantin Preslavski li e 42 slovo na Učitelnoto evangelie, “Старобългарска литература” / “Starob’’lgarska literatura” 65–66, 2022, p. 99–126.en
dc.referencesKotova D., Slovo 19 ot Učitelnoto evangelie i negovite gr’’cki iztočnici, “Palaeobulgarica” 46.1, 2022, p. 3–28.en
dc.referencesKotova D., Uvodite i zaključenijata v Učitelnoto evangelie: iztočnici i vd’’hnovenija, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 37–79, https://doi.org/10.62761/491.SB37.02en
dc.referencesKotova D., Vizantijskite iztočnici na Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski, “Старобългарска литература” / “Starob’’lgarska literatura” 67–68, 2023, p. 13–46.en
dc.referencesKrys’ko V. B., Uchitel’noe evangelie Konstantina Bolgarskogo: editio princeps, “Известия РАН. Серия литературы и языка” / “Izvestiia RAN. Seriia literatury i iazyka” 76.5, 2017, p. 52–62.en
dc.referencesLampe G. W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961.en
dc.referencesLiddell H. G., Scott R., Jones H. S. et al., A Greek-English Lexicon, 9Oxford 1996.en
dc.referencesLogeion, ed. H. Dik, W. Short, University of Chicago, https://logeion.uchicago.edu [15 VII 2024].en
dc.referencesMiklosich F., Lexicon palaeoslovenico-graeco-latinum. Emendatum auctum, Vienna 1865.en
dc.referencesMikulka Т., Příspěvek k interpretaci Poučného evangelia Konstantina Preslavského. Interdisciplinární spolupráce jako klíč k řešení některých textologických problémů, “Slavia” 93.2, 2024, p. 194–198, https://doi.org/10.58377/slav.2024.2.04en
dc.referencesMitov G., Some Aspects of the Slavonic Reception of Isidore of Pelusium: An Isidorian Letter in Constantine of Preslav’s Didactic Gospel, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 111–133, https://doi.org/10.62761/491.SB37.04en
dc.referencesNaumov A., Ideja – obraz – tekst. Issledovanija po cerkovnoslavjanskoj literature, Moskva 2020.en
dc.referencesPetrov I. P., The Greek Sources of Učitel’noe Evangelie Revisited: Sermon 20, “Palaeobulgarica” 46.2, 2022, p. 3–28.en
dc.referencesReuss J., Matthäus-, Markus- und Johannes-Katenen nach den handschriftlichen Quellen untersucht, Münster i. W. 1941.en
dc.referencesSchatkin M., Cramer’s ‘Catena on Galatians’ and Origen, “Traditio” 26, 1970, p. 303–308, https://doi.org/10.1017/S036215290000502Xen
dc.referencesSeptuaginta. Vetus Testamentum graecum, vol. XVI.1, Ezechiel, herausgegeben von Joseph Ziegler, Göttingen 1952.en
dc.referencesSlovar’ russkogo jazyka XI–XVII vv., vol. XVI, (Podnavѣs’’–Pomanuti), Moskva 1990.en
dc.referencesSobolevskij A. I., Lekcii po istorii russkogo jazyka, Moskva 1907, https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bc/Соболевский_А.И._Лекции_по_истории_русского_языка._%281907%29.pdf [15 VII 2024].en
dc.referencesSpasova M., Evangelskite citati v srednob’’lgarskoto Učitelno evangelie i problem’’t za redakciite na slavjanskija prevod na Evangelieto, [in:] Slavia Orthodoxa. Ezik i kultura. Sbornik v čest na prof. dfn Rumjana Pavlova, Sofija 2003, p. 367–379.en
dc.referencesSpasova M., Trapeznata metafora v Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i nejnite vizantijski iztočnici, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 79–109, https://doi.org/10.62761/491.SB37.03en
dc.referencesSreznevskіj I. I., Materialy dlja slovarja drevnerusskogo jazyka, vol. III, T–Ja, Sankt-Peterburg 1893, https://etymolog.ruslang.ru/doc/sreznevskijT-Ja.pdf [15 VII 2024].en
dc.referencesStankovska P., Evangelní citáty v autorských částech Poučného evangelia Konstantina Preslavského a jejich srovnání s citáty v Besědách Řehoře Velikého na evangelia, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 235–250.en
dc.referencesStarob’’lgarskijat prevod na Starija zavet, vol. II, Kniga na prorok Iezekiil s t’’lkovanija, izdanieto e podgotveno ot L. Taseva, M. Jovčeva, podbor na gr’’ckija tekst T. Ilieva, Sofija 2003.en
dc.referencesStern D., The Relationship between the Adhortatio ad poenitentiam (Freising II) and Kliment of Ohrid’s Homily on a martyr or apostle, [in:] Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski i južnoslavjanskite prevodi na homiletični tekstove (IX–XIII v.). Filologičeski i interdisciplinarni rakursi. Dokladi ot Meždunarodnata naučna konferencija v Sofija, 25–27 april 2023 g., ed. L. Taseva, A. Rabus, I. P. Petrov, Sofija 2024 [= Studia Balcanica, 37], p. 321–338.en
dc.referencesTaseva L., Greek Critical Apparatus to Editions of Slavonic Translations: Necessity and (Im)Possibility, [in:] Editing Mediaeval Texts from a Different Angle. Slavonic and Multilingual Traditions, ed. L. Sels, J. Fuchsbauer, V. Tomelleri, L. de Vos, Leuven–Paris–Bristol 2018, p. 401–427, https://doi.org/10.2307/j.ctv1q26w8r.23en
dc.referencesTaseva L., Prevodnata paradigma na dvukorennite dumi s ин- ‘edin’, “Palaeobulgarica” 46.4, 2022, p. 51–78.en
dc.referencesTaseva L., Kotova D., Petrov I., Dikova E., Stankovska P., Mitov G., Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski, vol. I, Starob’’lgarsko-gr’’cki rečnik, Sofija 2024.en
dc.referencesTaseva L., Kotova D., Petrov I., Dikova E., Stankovska P., Mitov G., Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski, vol. II, Gr’’cko-starob’’lgarski rečnik, Sofija 2024, https://doi.org/10.62761/576.UE.v2en
dc.referencesThomson F., Constantine of Preslav and the Old Bulgarian Translation of ‘Historia ecclesiastica et mystica contemplatio’ Attributed to Patriarch Germanus I of Constantinople, “Palaeobulgarica” 10.1, 1986, p. 41–48.en
dc.referencesThomson F., The Problems of Editing Slavonic Translations, [in:] Editing Mediaeval Texts from a Different Angle. Slavonic and Multilingual Traditions, ed. L. Sels, J. Fuchsbauer, V. Tomelleri, L. de Vos, Leuven–Paris–Bristol 2018, p. 427–439, https://doi.org/10.2307/j.ctv1q26w8r.24en
dc.referencesTihova M., Starob’’lgarskoto Učitelno evangelie na Konstantin Preslavski po naj-starija prepis (GIM, Sin. 262), Freiburg i. Br. 2012 [= Monumenta Linguae Slavicae Dialecti Veteris, 58].en
dc.referencesŽikova Ž., Učitelnoto evangelie na Konstantin Preslavski – tekstologični i leksikalni problemi, disertacija za pris’’ždane na ONS „doktor”, Sofija 2017.en
dc.contributor.authorEmailekaterina.dikova@uibk.ac.at
dc.identifier.doi10.18778/2084-140X.15.10
dc.relation.volume15


Files in this item

Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Except where otherwise noted, this item's license is described as https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0