Fajans pomorski ze Starego Miasta w Elblągu

Abstract

Celem rozprawy jest prezentacja bazy źródłowej, czyli charakterystyka

i przedstawienie zmian zachodzących w formach, a przede wszystkim w stosowanej

ornamentyce naczyń nazywanych fajansem pomorskim, odkrytych w trakcie badań na Starym

Mieście w Elblągu. Jest to bardzo typowy rodzaj wyrobów garncarskich, powszechnie

występujący w ośrodkach miejskich Pomorza Wschodniego, Powiśla i wokół Zalewu

Wiślanego. Mimo to brak jest do dziś kompleksowego opracowania tej

problematyki, a poglądy na temat rozwoju, stosowanej ornamentyki i ewentualnych miejsc

wytwórczości zostały ukształtowane na podstawie ustaleń z początkowych lat XX wieku oraz

zachowanych w zbiorach muzealnych (głównie w Muzeum Narodowym w Gdańsku)

pojedynczych egzemplarzy. Ważnym zamierzeniem pracy jest porównanie i wydzielenie cech wspólnych lub różnic zespołów naczyń ze Starego Miasta w Elblągu, Wzgórza Katedralnego we Fromborku, częściowo z badań wykopaliskowych w Gdańsku i z Muzeum Zamkowego w Malborku, udostępnionych do badań. Zespoły te przechowywane w placówkach muzealnych są obecnie jedynymi, które można było poddać takiej analizie. Zakres chronologiczny pracy obejmuje stosunkowo krótki okres. Naczynia nazywane dziś ceramiką pomorską lub fajansem pomorskim były wytwarzane przez garncarzy od początku XVIII do połowy XIX wieku; w niektórych pracowniach ich wyrób mógł być zakończony dopiero pod koniec XIX wieku.