Od "szukania słowa" do "obmyślania świata". Twórczość Wisławy Szymborskiej w latach 1945-1957

Abstract

Dysertacja jest próbą pokazania, jak i pod wpływem jakich czynników ukształtował się dojrzały styl poetycki Wisławy Szymborskiej. Zamierzonym punktem dojścia jest znalezienie odpowiedzi na pytanie w jaki sposób konkretne fakty literackie oraz pozaliterackie, które miały miejsce w biografii Szymborskiej, wpływały na kształtowanie się jej poetyckiej indywidualności. Niedokonany aspekt czasownika: wpływały (nie: wpłynęły) również został przez autorkę użyty świadomie — chodzi bowiem przede wszystkim o uchwycenie procesu przemian, nie zaś jedynie o wskazanie jego konsekwencji. Próba przedstawienia ewolucji wczesnej twórczości Wisławy Szymborskiej wymaga przede wszystkim zrozumienia specyfiki okresu, na który przypadł debiut poetki. Okres ten, obejmujący lata 1945-1957, szczególnie trudno poddać jednoznacznej charakterystyce, a jeszcze trudniej — ocenie. Początkowy etap twórczości poetki zbiegł się bowiem w czasie z radykalnymi przemianami, jakim po drugiej wojnie światowej uległ model polskiej kultury. Pierwsze powojenne piętnastolecie, rozpoczęte w atmosferze ideologicznych sporów, w których decydujący głos mieli marksiści, zostało naznaczone stalinowskim terrorem, następnie w czasie odwilży przyniosło krótkotrwałe rozluźnienie politycznych rygorów, ostatecznie jednak doprowadziło do „małej stabilizacji” życia kulturalnego.