http://hdl.handle.net/11089/40837 Literatura prze-pisana Wed, 08 Apr 2026 12:53:25 GMT 2026-04-08T12:53:25Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/83327875-fc35-4394-ad53-e091e2e6fd7a/ http://hdl.handle.net/11089/40837 http://hdl.handle.net/11089/46282 Apokryf literacki [hasło] Szajnert, Danuta Izdebska, Agnieszka; Szajnert, Danuta Materiały do „Słownika Rodzajów Literackich” Wed, 01 Jan 2014 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46282 2014-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46281 „Cichosza. Nie ma Mickiewicza i nie ma Miłosza” — alternatywna historia literatury Lemann, Natalia Izdebska, Agnieszka; Szajnert, Danuta The aim of the article is to analyze the alternative history of literature presented in alternative history novels as well as in scholarly and journalistic studies in literary history. First, important proposals for renewing/reviving/modernizing and rethinking the scope and methodology of literary history, for opening it to new areas, asking new question and reorganizing the structure and manners of writing it are discussed. It is suggested that probabilistic inquiry in the field of literary history may be seen as an important and innovative tool for understanding the nature of the creative process, the formation of movements in literary history and its periodization, and, last but not least, the nature of necessity and coincidence therein. For literary historians as well as for theoreticians of literature, imagining altered biographies of famous writers and poets may be an interesting experiment. The richest material for such counterfactual deliberations is provided by alternative history novels; therefore, the following works are analyzed — P’s Correspondence by N. Hawthorne, Different Engine by W. Gibson & B. Sterling, Muza dalekich podróży by T. Parnicki, Widma. Historia Polski bez Powstania Warszawskiego by Ł Orbitowski, Dumanowski by W. Szostak.; Celem artykułu jest analiza wybranych przykładów alternatywnej historii literatury, obecnych w powieściach z gatunku historii alternatywnych oraz w naukowych pracach z zakresu historii literatury. Szczegółową analizę poprzedza zdiagnozowanie obecnego stanu historii literatury jako nauki, zwłaszcza w kontekście postulowanej od jakiegoś czasu konieczności gruntownej przebudowy tej dziedziny, otwarcia jej na nowe rejony badawcze i wezwania do postawienia zupełnie nowych pytań. Zdaniem autorki dociekania probabilistyczne mogą stać się dla historii literatury interesującym narzędziem badawczym, lub chociażby eksperymentem poznawczym, pozwalającym na pełniejsze zrozumienie natury procesu twórczego czy tak ważkich dla historii literatury kwestii, jak periodyzacja, formowanie się epok i prądów literackich oraz problemu determinizmu i przypadku w procesie historycznoliterackim. Szczególnie interesujące — i to zarówno dla historyków, jak i teoretyków literatury — może być wyobrażenie sobie alternatywnych biografii literackich. Analizie poddane zostaną tu m.in. następujące powieści z zakresu historii alternatywnych: P’S Correspondence Nathaniela Hawthorne’a, Maszyna różnicowa Bruce’a Sterlinga i Williama Gibsona, Muza dalekich podróży Teodora Parnickiego, Widma. Historia Polski bez Powstania Warszawskiego Łukasza Orbitowskiego czy Dumanowski Wita Szostaka. Wed, 01 Jan 2014 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46281 2014-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46280 Powieść geohistoriograficzna. Międzydyskursywna przestrzeń Koncertu Wielkiej Niedźwiedzicy Jerzego Limona Konończuk, Elżbieta Izdebska, Agnieszka; Szajnert, Danuta This article provides an interpretation of the novel of Jerzy Limon Koncert Wielkiej Niedźwiedzicy. Kantata na jedną ulicę, siedem gwiazd i dwa głosy, which is an example of the literature of the topographical turn. This novel tells stories of one street in Sopot (Haffner street), where the author-narrator lives. This novel implements not only the assumptions of geo-poetics but may also be called geohistoriographic, since the author presents a geographic concrete, the space of a city as a conveyor of historic knowledge, for the geographic space is for Limon the text in which one may read the past. The subject matter of the novel is a street fulfilling just the function of a text, or actually text-palimpsest, which is composed with layers of meanings recorded by particular historic eras.; Artykuł jest interpretacją powieści Jerzego Limona Koncert Wielkiej Niedźwiedzicy. Kantata na jedną ulicę, siedem gwiazd i dwa głosy, będącej przykładem literatury zwrotu topograficznego. Powieść opowiada historię ulicy w Sopocie, przy której mieszka autor-narrator. Powieść określam mianem geohistoriograficznej, gdyż autor przedstawia w niej przestrzeń miasta — konkret geograficzny — jako tekst-palimpsest, w którym, warstwa po warstwie, odczytuje przeszłość. Wed, 01 Jan 2014 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46280 2014-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46279 Świadomość formy w powieści Jacka Dukaja Inne pieśni Tokarz, Bożena Izdebska, Agnieszka; Szajnert, Danuta Jacek Dukaj’s prose is placed at the borderlines of literary genres, among science fiction, fantasy, saga, and forms of re-written, re-factional literature. It is governed by two mental mechanisms: the “game of make-believe” and the game with a reader and the philosophical awareness of Form. The creative re-writing occurring in the novel Other Songs is based on reference to the battle fought between Synthesis and Analysis from Ferdydurke by Witold Gombrowicz, to Aristotelean conjectures on Form and Matter, maybe also to Paul Dirac’s physics and the electronic visions of penetration and dispersal, which are revealed by the short story The Cathedral, adapted for the screen by Tomasz Bagiński.; Historia opowiedziana przez Jacka Dukaja w powieści Inne pieśni koncentruje się wokół kategorii formy jako porządku istnienia, myślenia, działania i postrzegania. Autor świadomie podejmuje Gombrowiczowską koncepcję Formy, uaktualniając ją w kontekście odkryć nauki i w filozofii, na co pozwala mu popularna i pojemna forma gatunkowa fantasy. Poza obecnością w powieści różnych konstrukcji gatunkowych jej struktura opiera się na mechanizmach mentalnych, którymi posługują się inne dziedziny poznania, fizyka i genetyka. W czasie lektury czytelnik dochodzi do przekonania, że forma stanowi zarówno odbicie mechanizmów poznawczych, jak i sama staje się narzędziem poznania i rozumienia. Powtórzenie schematu literackiego (np. gatunku) określa strategię twórcy i nie prowadzi do powstania kliszy, lecz jest innowacyjne poznawczo, artystycznie i estetycznie. Wykorzystując, wydawałoby się przeciwne rodowody (fantasy i ideę Formy Gombrowicza), Dukaj zawiera pakt z odbiorcą. Prowadząc go w labirynty ludzkiej świadomości, zawiesza niewiarę, by pobudzić pracę myśli lub zwielokrotnić jego życie w imaginacji powtórzenia. Wed, 01 Jan 2014 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46279 2014-01-01T00:00:00Z