http://hdl.handle.net/11089/40958 2026-04-06T21:33:44Z http://hdl.handle.net/11089/40999 Value Added from the Perspective of Econophysics Hurnyak, Ihor; Struk, Nataliya; Kordonska, Aleksandra The production, or value added, approach to GDP involves calculating an industry or sector’s output and subtracting its intermediate consumption (the goods and services used to produce the output) to derive its value added. The value added at the macro level depends on business efficiency. It reflects an increase in value that a business creates by undertaking the production process. We assumed that the market creates thousands of vibrating energies, coming from other enterprises, with different frequencies. The purpose of this article is to verify whether the econophysics approach could be successfully used to assess a business from the perspective of the interaction between economic forces. Thus, we propose that the term ‘value added’ be understood as a certain amount of accumulated energy of enterprises that comes from the interaction of basic economic forces and economic vibrating forces of accounting. Using regression models, we show the influence of basic forces, like debt and the stock market, and vibrating ones (i.e., accounts payable, accounts receivable, inventory) on the economic value added by testing US, European, and emerging markets. We confirmed the relevance and appropriateness of the econophysics approach to estimating the economic value added.; PKB liczony metodą produkcyjną jest to suma wartości dodanej ze wszystkich gałęzi produkcji narodowej po odjęciu wartości dóbr pośrednich. Wartość dodana na poziomie makro zależy od efektywności biznesu – odzwierciedla bowiem wzrost wartości dóbr wytworzonych przez przedsiębiorstwa. Zgodnie z założeniami, rynek generuje tysiące wibrujących energii o różnych częstotliwościach, pochodzących od innych przedsiębiorstw. Celem niniejszego opracowania jest zatem zbadanie możliwości wykorzystania ekonofizyki jako podejścia do oceny biznesu z punktu widzenia interakcji pomiędzy siłami ekonomicznymi. W związku z tym, zaproponowaliśmy rozumieć pod pojęciem „wartość dodana” pewną ilość energii skumulowanej przedsiębiorstw pochodzącej z interakcji podstawowych sił ekonomicznych i sił wibrujących (informacji przedstawionych w sprawozdaniu finansowym). W drodze modelowania regresyjnego ujawniliśmy wpływ podstawowych sił (tj. dług i rynek finansowy) oraz wibrujących (tj. zobowiązania, należności, zapasy) na ekonomiczną wartość dodaną, poddając analizie rynek Stanów Zjednoczonych, Europy oraz rynki wschodzące. Otrzymane wyniki potwierdzają trafność i stosowność wykorzystania ekonofizyki jako podejścia do szacowania ekonomicznej wartości dodanej. 2021-12-17T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/40998 European Deposit Insurance Scheme(s) – Consequences for the EU’s Financial Stability Zielińska-Lont, Klaudia The aim of this paper is to evaluate the potential consequences that the shortcomings in harmonising the national deposit guarantee schemes may have on the financial stability of the European Union. The relevance of this subject is underlined both by the European Commission’s intention to revive the European Deposit Insurance Scheme project in 2021 and the recent signals from Germany that they are willing to support the initiative. The paper presents a review of the discussions on establishing a European Deposit Insurance Scheme, the reasons for the project’s failure and the consensus solution that took the form of the Deposit Guarantee Scheme Directive (DGSD). The limited scope of deposit guarantee scheme harmonisation under this directive is discussed in the context of the related EBA opinions pointing to different areas of potential improvements. Differences in national implementation are also reviewed in terms of their potential impact on financial stability. Apart from a careful literature review, statistical analysis of the available financial information characterizing the largest national deposit schemes of the euro is performed to quantify their progress towards the target level of the available financial means. The results prove that most national schemes are still far from reaching the 0.8% target level of readily available funds and that potentially desirable amendments to the DGSD may drag them even further away from reaching that target by 2024. The author concludes that from the perspective of financial stability, the EU should focus on establishing a single scheme at an international level that would complete the project of establishing a banking union. The results contribute to the ongoing discussion on the need to further integrate the national deposit guarantee schemes inside the EU.; Celem artykułu jest ocena potencjalnego wpływu braku harmonizacji krajowych systemów gwarantowania depozytów na stabilność finansową Unii Europejskiej. Zaprezentowany został przebieg dyskusji na temat ustanowienia Jednolitego Mechanizmu Gwarantowania Depozytów, przyczyny porażki tego projektu oraz rozwiązania zastępczego jakim była harmonizacja krajowych depozytów w ramach Dyrektywy w sprawie systemów gwarantowania depozytów.Ograniczony stopień harmonizacji osiągalny w ramach Dyrektywy w sprawie systemów gwarantowania depozytów jest dyskutowany w kontekście opinii przedstawionych przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, które wskazują na potencjalne obszary wymagające usprawnień. Różnice w krajowej transpozycji dyrektywy zostały przeanalizowane pod kątem potencjalnych konsekwencji dla stabilności finansowej zwłaszcza sektora bankowego. Poza szczegółowym przeglądem literatury traktującej o stabilności finansowej i systemach gwarantowania depozytów, prześledzone zostały również dane finansowe charakteryzujące największe krajowe systemy gwarantowania depozytów w strefie euro, zwłaszcza w kontekście osiągania docelowego poziomu dostępnych środków finansowych.Wyniki analizy wskazują, iż większość krajowych systemów jest wciąż daleko od celu zgromadzenia 0,8% gwarantowanych środków w postaci dostępnych środków finansowych. Wskazują również, że niektóre z potencjalnie pożądanych z perspektywy stabilności finansowej zmian w zapisach dyrektywy mogą jeszcze bardziej oddalić krajowe systemy od osiągnięcia tego celu w 2024 roku. Autorka wskazuje, że z perspektywy stabilności finansowej Unia Europejska powinna skupić się na ustanowieniu Jednolitego Systemu Gwarantowania Depozytów, który stanowiłby uzupełnienie projektu ustanawiania unii bankowej. Wyniki dostarczają cennych informacji dla toczącej się obecnie dyskusji na temat konieczności dalszej integracji krajowych systemów gwarantowania depozytów w Unii Europejskiej. 2021-12-17T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/40997 The Economic Performance of Central Europe Metropolises. A Comparative Approach Mroczek, Arkadiusz Since the fall of communism, the big cities of Central Europe have been included in the international metropolitan network, and their economic performance has improved significantly. Based on that, it can be asserted that the whole region is undergoing a process of metropolisation, which may be manifested by a focus of development in the limited areas of metropolises. Therefore this paper aims to present the results of a closer examination of this process in Central Europe. It is based on a comparative analysis of the metropolises in relation to their countries in terms of economic performance. A taxonomic approach based on Hellwig’s development pattern is adopted. The available Eurostat data (NUTS 3 level) on a range of socio‑economic characteristics is used. The study results show that the economic performance of Central European metropolises is relatively closer to Western Europe’s cities than the countries’ non‑metropolitan parts. Highlighting development issues in Central Europe from the spatial‑metropolitan point of view is the paper’s added value.; Od upadku komunizmu, duże miasta Europy Środkowej stały się częścią światowej sieci metropolii, a ich rola gospodarcza znacznie wzrosła. Może to oznaczać, że region ten doświadcza procesu metropolizacji polegającego na skupianiu aktywności na ograniczonych obszarach dużych miast i ich bliskiego otoczenia. Z tego względu celem artykułu jest zbadanie procesu metropolizacji w EŚW. Badanie to jest oparte na analizie porównawczej metropolii i obszarów niemetropolitalnych pod względem poziomu rozwoju gospodarczego. W badaniu wykorzystano taksonomiczną miarę rozwoju Hellwiga. Użyto w nim danych Eurostatu (na poziomie NUTS 3) w zakresie szeregu wskaźników społeczno-ekonomicznych. Wyniki wskazują, że metropolie z regionu są bliższe pod względem gospodarczym metropoliom Europy Zachodniej, niż obszary niemetropolitalne z regionu w stosunku do ich zachodnich odpowiedników. Wartością dodaną artykułu jest spojrzenie na kwestię rozwoju regionu Europy Środkowej przez pryzmat przestrzenny i metropolitalny. 2021-12-17T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/40996 Diversification Perspectives of a Single Equity Market: Analysis on the Example of Selected CEE Countries Aliu, Florin; Aliu, Fisnik; Nuhiu, Artor; Preniqi, Naim The study addresses the benefits of a unified stock market in terms of diversification risk for the eight CEE stock markets. For this purpose, each stock market was treated as a separate portfolio based on the companies listed during 2018–2019. Portfolio diversification techniques were used to identify risk linked with the eight Central Eastern European stock markets. The results show that the stock market with the lowest diversification risk was the Bulgarian Stock Exchange, followed by the Prague Stock Exchange, the Ljubljana Stock Exchange, and at the end stands the Zagreb Stock Exchange. The portfolio constructed from the Zagreb Stock Exchange carries the highest portfolio risk, but it also offers the highest weekly weighted average returns. Stock markets that benefit in terms of portfolio risk from unification are the Bratislava Stock Exchange, the Budapest Stock Exchange, the Bucharest Stock Exchange, the Warsaw Stock Exchange, and the Zagreb Stock Exchange. The indexes where the portfolio risk increases at the time of unification are the Bulgarian Stock Exchange, the Ljubljana Stock Exchange, and the Prague Stock Exchange. From a managerial perspective, financial investors get a novel outlook on the diversification possibilities offered within a hypothetical unified CEE stock market.; Opracowanie przedstawia analizę korzyści płynących z istnienia jednolitego rynku akcji dla ośmiu rynków akcji z Europy Środkowo‑Wschodniej w kontekście ryzyka dywersyfikacji. Dla celów analizy każda giełda została potraktowana jako osobny portfel obejmujący spółki notowane w latach 2018–2019. Do identyfikacji ryzyka ośmiu rynków akcji z Europy Środkowo‑Wschodniej wykorzystano techniki dywersyfikacji portfela. Wyniki analizy wskazują, że rynkiem akcji o najniższym ryzyku dywersyfikacji była Giełda Bułgarska, następnie Giełda Papierów Wartościowych w Pradze, Giełda Papierów Wartościowych w Lublanie i Giełda Papierów Wartościowych w Zagrzebiu. Portfel zbudowany z akcji Giełdy Papierów Wartościowych w Zagrzebiu niósł ze sobą najwyższe ryzyko portfela, ale jednocześnie oferował również najwyższe tygodniowe średnie ważone zwroty. Rynki akcji, na których doszło do zmniejszenia ryzyka portfelowego w wyniku ujednolicenia, to Giełda Papierów Wartościowych w Bratysławie, Giełda Papierów Wartościowych w Budapeszcie, Giełda Papierów Wartościowych w Bukareszcie, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie i Giełda Papierów Wartościowych w Zagrzebiu. Indeksy, dla których wzrastało ryzyko portfela w momencie ujednolicenia, dotyczą Bułgarskiej Giełdy Papierów Wartościowych, Giełdy Papierów Wartościowych w Lublanie i Giełdy Papierów Wartościowych w Pradze. Z perspektywy zarządzania, inwestujący w instrumenty finansowe zyskują nowe spojrzenie na możliwości dywersyfikacji oferowane w ramach hipotetycznego jednolitego rynku akcji w Europie Środkowo-Wschodniej. 2021-12-17T00:00:00Z