http://hdl.handle.net/11089/3264 2026-04-29T07:49:46Z http://hdl.handle.net/11089/58225 Balancing of Fundamental Rights by the Employer? Employer’s Margin of Manoeuvre to Order Mandatory Vaccination and to Terminate or Suspend the Labor Contract of Non-Vaccinated Employees Sziládi, Péter; Szentgáli-Tóth, Boldizsár During the (post-)COVID period, states rendered several restrictions of fundamental rights justified by the overarching interest in the protection of human life and public health. Among others, mandatory vaccination may be ordered by the employer, which imposes a clear limitation on employees’ rights to free conscience, self-determination, free occupation, and the right to work. Moreover, in several countries, the decision was vested in the employer for termination or suspension. In a public health emergency, strong arguments support the implementation and extension of mandatory vaccination requirements as well as further extraordinary steps, such as unprecedented allocation of competences, may be reasonable. Some countries opted for mandatory vaccination in healthcare institutions as either a condition of employment or a precondition for entering the institutions. In these cases, however, mainly states had to balance the colliding fundamental rights in order to determine an exact conclusion. On the contrary, involving private stakeholders (employers) in determining the scope of the mandatory vaccination requirement may overstep the lawfully increased margin of manoeuvre of state authorities during a public health emergency. Several states allowed mandatory vaccination in the private workplace on very differentiated grounds. Based on the comparison of three models constituted by Canada, Hungary, and Poland, our research outcome provides a proposed system of criteria for states to determine under which circumstances and under which limitations private employers may be authorized with the power of balancing fundamental rights, especially regarding mandatory vaccination.; W okresie (po)pandemicznym COVID-19 państwa wprowadziły szereg ograniczeń praw podstawowych, uzasadniając je nadrzędnym interesem ochrony życia ludzkiego i zdrowia publicznego. Między innymi, pracodawcy mogli wprowadzać obowiązek szczepień, co stanowiło wyraźne ograniczenie prawa pracownika do wolności sumienia, samostanowienia, swobodnego wyboru zawodu oraz prawa do pracy. Ponadto, w kilku krajach decyzję o rozwiązaniu lub zawieszeniu stosunku pracy powierzono pracodawcom.W sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego istnieją silne argumenty przemawiające za wprowadzeniem i rozszerzaniem obowiązku szczepień, a także za podejmowaniem dalszych nadzwyczajnych działań, takich jak bezprecedensowe przekazywanie kompetencji, które mogą być uzasadnione. Niektóre państwa zdecydowały się na wprowadzenie obowiązkowych szczepień w placówkach opieki zdrowotnej, traktując je jako warunek zatrudnienia lub wymóg wstępu do tych placówek. W takich przypadkach to głównie państwo dokonywało wyważenia kolidujących praw podstawowych i podejmowało ostateczne decyzje.Z kolei angażowanie prywatnych podmiotów (pracodawców) w określanie zakresu obowiązku szczepień może wykraczać poza prawnie zwiększony margines swobody działania władz publicznych w sytuacjach nadzwyczajnych. W kilku państwach dopuszczono obowiązkowe szczepienia w sektorze prywatnym, opierając się na bardzo zróżnicowanych przesłankach. Na podstawie analizy trzech modeli: kanadyjskiego, węgierskiego i polskiego, nasze badania przedstawiają proponowany system kryteriów, który może pomóc państwom określić, w jakich okolicznościach i przy jakich ograniczeniach prywatni pracodawcy mogą zostać uprawnieni do równoważenia praw podstawowych, w szczególności poprzez wprowadzanie obowiązku szczepień. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58221 Writing in the Sand: Mercy and Charity Above the Law? Savić, Vanja-Ivan In this text the author elaborates the nature of the concepts of mercy and charity in western legal jurisdictions based on Judeo-Christian tradition and culture, arguing that both concepts, although different, have crucial roles in shaping justice and adjusting the repressive power states and governments possess. It is shown that contemporary law could not be fully fulfilled without the application of charity and mercy which guarantee the existence of law designed to serve humankind. Subsections of this article examine examples from Biblical Law to more recent legal systems and give the perspective in which the place of charity and mercy stays within the regulatory framework of contemporary legal scholarship.; W niniejszym tekście autor analizuje pojęcia miłosierdzia i miłości bliźniego w zachodnich systemach prawnych, opartych na tradycji i kulturze judeochrześcijańskiej argumentując, że oba te pojęcia, choć odmienne, odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu sprawiedliwości oraz w regulowaniu represyjnej władzy, którą dysponują państwa i rządy. W artykule wykazuje się, że współczesne prawo nie mogłoby zostać w pełni urzeczywistnione bez zastosowania miłosierdzia i miłości bliźniego, które gwarantują istnienie prawa kształtowanego tak, by służyć człowiekowi. Poszczególne części artykułu omawiają przykłady od prawa biblijnego po nowsze systemy prawne, ukazując perspektywę, w której miłosierdzie i miłość bliźniego zajmują swoje miejsce w ramach regulacyjnych współczesnej nauki prawa. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58222 Distributive Justice and Charity in Tort Law Adjudication Pino-Emhart, Alberto A common claim in tort scholarship has been to argue that, generally, there is no place for distributive justice or charity considerations in tort law. This article discusses this claim. It is first shown that the thesis according to which there is no place for distributive justice considerations in tort law is doubtful. It is then argued that tort adjudication is a form of distributive justice, utilizing the framework of tort adjudication as a means of distributing justice between the parties. And finally, the example of the reduction of damages rule (art. 10:401 PETL) will be analyzed as an illustration of the thesis about tort adjudication.; W odniesieniu do orzekania o odpowiedzialności deliktowej powszechnie przyjmuje się tezę, że w prawie deliktów co do zasady nie ma miejsca na rozważania dotyczące sprawiedliwości dystrybutywnej ani miłosierdzia. Niniejsze twierdzenie, jest w tym artykule krytycznie rozważone. Po pierwsze, argumentuję, że teza, zgodnie z którą w prawie deliktów nie ma miejsca na rozważania dotyczące sprawiedliwości dystrybutywnej, jest wątpliwa. Następnie rozważam tezę, że orzekanie w sprawach deliktowych stanowi formę sprawiedliwości dystrybutywnej, wykorzystując ramy postępowania w sprawach deliktowych, jako środek rozdzielania sprawiedliwości między stronami. Wreszcie analizuję przykład zasady redukcji odszkodowania (art. 10:401 PETL), ilustrujący tezę dotyczącą orzekania w sprawach deliktowych. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58224 Instrumentality in Thinking About Law (a Sketch of the Problem) Kaźmierczyk, Stanisław The paper highlights the significance of instrumentality in law by emphasizing its inherent nature and transformative potential. Instrumentality is portrayed as a fundamental aspect of law, suggesting that law naturally tends to become an instrument. This characteristic allows law to adapt and respond to various social and legal needs, making it a dynamic and evolving entity. The paper questions the possibility of maintaining non-instrumentality in law, implying that the instrumental nature of law is essential for its function and relevance in society.; W artykule podkreślono znaczenie instrumentalności w prawie, zwracając uwagę na jej nieodłączny charakter i potencjał transformacyjny. Instrumentalność jest przedstawiana jako fundamentalny aspekt prawa, co sugeruje, że prawo w naturalny sposób ma tendencję do stawania się instrumentem. Ta cecha pozwala prawu dostosowywać się i reagować na różne potrzeby społeczne i prawne, co czyni je dynamicznym i ewoluującym podmiotem. W artykule podano w wątpliwość możliwość utrzymania nieinstrumentalności w prawie, sugerując, że instrumentalny charakter prawa jest niezbędny dla jego funkcji i znaczenia w społeczeństwie. 2025-12-31T00:00:00Z