http://hdl.handle.net/11089/20558 2026-04-04T02:26:22Z http://hdl.handle.net/11089/21165 Barbara Newelska 1919–2012 Stefańska, Dorota This text has a biographical character – it presents the history of a descendant of a family belonging to Polish gentry, from the happy years of the interwar period, through the dramatic time of the German occupation, and no less difficult post-war years under the communist rule. Barbara Newelska, connected with the estate in Boczki, is the granddaughter of Adam Nencki, brother of Marceli Nencki, a world-famous biochemist. Besides the available published sources, the author makes use of the rich materials from Barbara Newelska’s family collections.; Tekst ten ma charakter biograficzny i przedstawia losy potomkini polskiej ziemiańskiej rodziny w XX w., od szczęśliwych lat dwudziestolecia międzywojennego, poprzez dramatyczny okres okupacji i nie mniej trudne powojenne lata rządów komunistycznych. Barbara Newelska, związana z majątkiem w Boczkach, jest wnuczką Adama – brata Marcelego Nenckiego biochemika o światowej sławie. Obok dostępnych źródeł publikowanych w tekście autorka wykorzystuje bogate materiały pochodzące ze zbiorów rodzinnych Barbary Newelskiej. 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21166 Działalność antykomunistycznego oddziału partyzanckiego „Niepodległość” na terenie ziemi Szadkowskiej Stulczewski, Jarosław The partisan unit “Nepodległość” (Independence), under the command of captain Eugeniusz Kokolski “Grożny”, operated in the area of Szadek from October 1945 to February 1946. This military group fought the communist regime by attacking communist police stations and state institutions such as cooperatives and post offices. The money captured in those actions were used to pay the soldiers, secure the weapons for the troop and pay the informants. The partisans operated in Szadek and in the region (Zadzim, Lichawa, Wierzchy, Małyń). Some members of this group, e.g. Zenon Słowiński “Czapla”, Stanisław Brzozowski “Kopacz” and Władysław Kupiś, served prison sentences. After the collapse of the communist system the court annulled the sentences passed in the postwar period, declaring that the activity of “Czapla” and “Kopacz” should be regarded as fighting for independence of Poland.; Od października 1945 r. do lutego 1946 r. ziemia szadkowska była objęta działalnością antykomunistycznego zgrupowania partyzanckiego „Niepodległość” pod dowództwem kpt. Eugeniusza Kokolskiego „Groźnego”. Zgrupowanie partyzanckie „Niepodległość” było zdyscyplinowanym wojskiem, które rozbijało posterunki MO i UB, a fundusz na działalność zdobywało wyłącznie w wyniku różnych akcji na instytucje państwowe (kasy zarządów gminnych, spółdzielni i urzędów pocztowych). Pozyskane fundusze i żywność przekazywano na żołd dla żołnierzy, dozbrajanie oddziału i wynagradzanie informatorów. Na terenie ziemi szadkowskiej zorganizowano kilka drobnych akcji zbrojno-rekwizycyjnych m.in. w Szadku, Zadzimiu, Wierzchach, Lichawie i Małyniu. Osobami nieodłącznie związanymi z oddziałem „Groźnego”, zamieszkującymi w różnych okresach teren ziemi szadkowskiej byli: Zenon Słowiński ps. „Czapla” (za działalność partyzancką skazany na 15 lat więzienia), Stanisław Brzozowski ps. „Kopacz” i Władysław Kupś (skazani na 2 lata pozbawienia wolności). Dopiero po upadku systemu komunistycznego w kraju, sąd wskazał, że działalność „Czapli” i „Kopacza” była działaniem na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, unieważniając wyroki „ludowego” wymiaru sprawiedliwości. 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21164 O rodzinie Siemiątkowskich. Część I. Cwetana vel Tsena i Józef Siemiątkowscy – z dworu w Tymienicach w świat Antoszczyk, Bożenna Helena from the Walewski family (1881–1956) and Antoni Siemiątkowski (1868–1952), coat of arms – Jastrzębiec, were the owners of the Wojsławice and Tymienice estates until the outbreak of the Second World War. They lived in a palace in Wojsławice, built in 1900–1902, from which they were expelled in September 1939. One of their sons, Józef Siemiątkowski (1904–1939), lived with wife Cvetana alias Tsena (1911–1983) and children Helena born in 1936 and Antoni (1983–2011) in a 19th century manor house in Tymienice. They were married in Sophia in 1934. At the outbreak of the war they moved to Warsaw because Józef was conscripted. Part I of the story of the Siemiątkowski family gives an account of the tragic history of this couple. On 24 September 1939, Józef Siemiątkowski was killed in a fight with Germans in Kazuń near Warsaw. His wife Cvetana went with children to Bulgaria. When they returned to Poland after the war, they had to face the harsh life of the post-war reality.; Helena z Walewskich (1881–1956) i Antoni (1868–1952) Siemiątkowscy herbu Jastrzębiec byli właścicielami majątków Wojsławice i Tymienice do wybuchu II wojny światowej. Ich siedzibą był pałac w Wojsławicach zbudowany w latach 1900–1902, skąd zostali usunięci we wrześniu 1939 r. Jeden z synów, Józef Siemiątkowski (1904–1939), zamieszkiwał wraz z żoną Cvetaną vel Tseną (1911–1983) i dziećmi Heleną ur. 1936 r. i Antonim (1938–2011) w XIX-wiecznym dworku w Tymienicach. Ślub ich odbył się w Sofii w 1934 r. Wraz z wybuchem wojny przenieśli się do Warszawy, gdyż Józef został powołany do wojska. Część I opowieści o rodzinie Siemiątkowskich przedstawia tragiczne losy tego małżeństwa. 24 września 1939 r. Józef Siemiątkowski poniósł śmierć w walkach z Niemcami na przedpolach Warszawy, w Kazuniu. Jego żona Cvetana wyjechała z dziećmi do Bułgarii. Gdy po wojnie rodzeństwo wróciło do Polski czekało je trudne życie w nieprzyjaznej powojennej rzeczywistości. 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21163 Zagadnienia morfogenezy i przemian rozplanowania wsi na tle rozwoju osadnictwa we wschodniej części gminy Szadek Figlus, Tomasz The article presents results of research in the field of historical geography of settlement, devoted to the morphogenesis and changes in the layout of villages in the eastern part of Szadek municipality. This part comprises 38 settlements located east of the river Pichna, with the exception of villages directly adjoining the river bed. The research included the study of historical cartographic sources, including topographic maps and archival plans of the villages. The use of retrospective and progressive methods made it possible to reconstruct the original layouts and their later transformations. The origins and changes in the spatial structures are presented against the background of the development of settlement in this area. In this context, analysis was carried out of selected sources as well as statistical and descriptive documents, spanning the period from the Middle Ages up to the 20th century. The comparative research covered the oldest records, changes in village sizes, the process of location under German law, and the rise and decline of the manorial system.; Artykuł ukazuje wyniki badań z zakresu geografii historycznej osadnictwa poświęcone kwestii morfogenezy i zmian rozplanowania wsi usytuowanych we wschodniej części współczesnej gminy Szadek. Zaliczono do niej 38 jednostek osadniczych położonych na wschód od biegu Pichny Szadkowickiej, z wyjątkiem osad leżących w bezpośrednim sąsiedztwie jej koryta. Na potrzeby pracy dokonano kwerendy historycznych źródeł kartograficznych, w tym map topograficznych oraz archiwalnych planów badanych wsi. Dzięki zastosowaniu metod retrospektywnych oraz progresywnych możliwe stało się dokonanie rekonstrukcji pierwotnych form rozplanowania oraz ich późniejszej transformacji. Geneza i zmiany układów przestrzennych zaprezentowane zostały na tle rozwoju osadnictwa na badanym obszarze. W tym kontekście poddano analizie wybrane źródła dokumentowe oraz statystyczno-opisowe od okresu średniowiecza do XX w. W badaniach porównawczych wzięto pod uwagę najstarsze wzmianki źródłowe, zmiany wielkości wsi, proces lokacji na prawie niemieckim oraz rozwój i proces zaniku struktur folwarcznych. W pracy uwzględniono analizę regulacji morfologicznych w XIX i XX w., głównie w zakresie procesów komasacyjno-separacyjnych i parcelacyjnych. Mimo istotnych zmian rozplanowania udało się wykazać w krajobrazie kulturowym pozostałości średniowiecznych wsi nieregularnych z blokowo-pasmowym układem rozłogów, dobrze zachowane ulicówki z układem niwowym pól oraz dawne założenia dworsko-folwarczne. 2016-01-01T00:00:00Z