http://hdl.handle.net/11089/196 2026-07-03T19:33:26Z http://hdl.handle.net/11089/58690 Rozwój cech wydawniczych polskiej książki literackiej XIX-XX wieku: Wydanie drugie Dunin, Janusz; Ladorucki, Jacek Książka stanowi reedycję klasycznej już publikacji J. Dunina z 1982 r., która wpłynęła na dalszy rozwój badań historycznoliterackich i historycznobibliologicznych w Polsce, w opracowaniu i ze wstępem Jacka Ladoruckiego. Jest odpowiedzią na głosy środowiska naukowego mówiące o jej roli w XX-wiecznym dorobku dyscypliny oraz o potrzebie jej funkcjonowania w dydaktyce badaniach, zwłaszcza w czasach „przełomu cyfrowego”.; The study of which the results have been presented, bases on the assumption that a book is an important element of literary communication and that its shape influences the course of cultural phenomena. Publication was treated by traditional science as a dual phenomenon consisting of two opposing parts: the external shape of the writing sings and the spiritual contents expressed in it. 2018-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58688 Nazewnictwo osób z niepełnosprawnością i osób chorujących a świadomość językowa studentów kierunków medycznych Rybicka, Julia Celem niniejszego badania była ocena wiedzy językowej studentów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi dotyczącej nazewnictwa osób z niepełnosprawnościami oraz osób chorujących, zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Badanie miało na celu ustalenie, czy studenci kierunków medycznych UMED zwracają uwagę na negatywne konotacje terminów używanych w praktyce akademickiej i zawodowej oraz czy są świadomi zasad języka inkluzywnego. Badanie przeprowadzono za pomocą ankiety, w której wzięło udział łącznie 64 studentów różnych kierunków medycznych. Kwestionariusz obejmował zarówno pytania zamknięte, jak i otwarte, a jego struktura została oparta na rekomendacjach ekspertów Rady Języka Polskiego, wytycznych Judy Cohen oraz wskazówkach językoznawców z Uniwersytetu Warszawskiego. Analizy ilościowa i jakościowa wykazały, że choć studenci przejawiają wrażliwość językową, ich wiedza na temat komunikacji inkluzywnej pozostaje niepełna. Badanie ujawniło potrzebę wprowadzenia zajęć poświęconych językowi inkluzywnemu, które umożliwiłyby przyszłym specjalistom bardziej empatyczne i pełne szacunku podejście do pacjentów, a zarazem pomogłyby unikać języka stygmatyzującego, mogącego pogłębiać poczucie wykluczenia u osób doświadczających różnego rodzaju ograniczeń.; The aim of this study was to assess the linguistic knowledge of students from the Medical University of Łódź regarding terminology for people with disabilities and those with illnesses (both mental and physical). The study aimed to determine whether medical students at UMED pay attention to the negative connotations of the terms they use in their academic and professional practice and whether they are aware of inclusive language. The research was conducted using a survey in which a total of 64 students from various medical fields participated. The survey included both closed and open-ended questions, and its structure was based on recommendations from experts at the Polish Language Council, Judy Cohen’s guidelines, and suggestions from linguists at the University of Warsaw. Quantitative and qualitative analyses showed that, although students demonstrate linguistic sensitivity, their knowledge of inclusive communication is incomplete. The study revealed the need to introduce courses in inclusive language to enable these future professionals to approach patients with greater empathy and respect, avoiding stigmatizing language that could deepen the sense of exclusion among people dealing with various limitations. 2026-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58687 „Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy”. Niekonwencjonalne sposoby kreowania problemu niepełnosprawności w tekstach kultury. Od poezji po wystąpienia kabaretowe XXI wieku Połetek, Mikołaj Celem artykułu jest analiza niekonwencjonalnych sposobów przedstawiania postaci z niepełnosprawnościami w różnorodnych tekstach kultury. Materiał badawczy obejmuje utwory reprezentujące odmienne obszary twórczości – poezję, prozę, film oraz wystąpienia kabaretowe – w których osoby z niepełnosprawnościami występują jako bohaterowie znaczący dla struktury i przesłania tekstu. Twórcy wykorzystują problem niepełnosprawności w sposób nieoczywisty, niekiedy prowokacyjny, aby ukazać między innymi głębię cierpienia, a zarazem przełamywać negatywne stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami. Ich celem jest podkreślenie, że osoby postrzegane jako „Inne” nie różnią się zasadniczo od osób pełnosprawnych. Niepełnosprawność często pełni funkcję tła, na którym wyraźniej ujawniają się szkodliwe mechanizmy społeczne, uprzedzenia i formy wykluczenia. Do niekonwencjonalnych technik twórczych należą między innymi ironia, komizm, czarny humor, a także emocjonalne, niekiedy pejoratywne słownictwo, które w XXI wieku nabrało znaczeń wulgarnych, stygmatyzujących i wykluczających.; The aim of this article was to analyze unconventional methods used by authors of various cultural texts to portray characters with disabilities. The study drew on works on a variety of topics (poetry, prose, film, cabaret performances) in which people with disabilities were prominent characters. The authors exploited the issue of disability in a rather inappropriate way to depict, among other things, the depth of suffering and to debunk negative stereotypes about people with disabilities, in order to highlight the fact that people perceived as “Others” are no different from able-bodied individuals. Disability often serves as a backdrop, with the prevailing harmful social conditions taking center stage. Unconventional creative techniques often include irony, comedy, and emotional or even pejorative vocabulary, which in the 21st century has acquired vulgar and stigmatizing meanings. 2026-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58686 Motyw świętego szaleńca a obraz osób z niepełnosprawnością intelektualną – próba przekroju Miszczuk, Magdalena Artykuł koncentruje się na ukazaniu podobieństw między czołowymi bohaterami romantycznymi a figurą jurodiwego, czyli szaleńca Chrystusowego. Święty szaleniec jest typem świętego obecnym w kulturze prawosławnej. Jego postawa wiąże się ze skrajną ascezą, wyrzeczeniem się życia społecznego oraz świadomym udawaniem „głupoty”. Dla romantyków motyw ten stał się podstawą nobilitacji kulturowej różnego rodzaju zaburzeń i chorób psychicznych.; The article focuses on showing the similarities between the leading romantic characters and the Fool of Christ figure. A Holly Fool is a type of saint in Orthodox culture. It consists of extreme asceticism and renunciation of social life, as well as the deliberate feigning of “stupidity.” For the romantics, this motif has become a cause for ennoblement in the culture of all kinds of disorders and mental illness. 2026-06-30T00:00:00Z