http://hdl.handle.net/11089/17846 Analizy geograficzne z wykorzystaniem GIS red. Iwona Jażdżewska, Łukasz Musiaka 2026-04-07T07:07:13Z http://hdl.handle.net/11089/18228 Preparing historical maps for presentation in a Geoportal Jaskulski, Marcin; Nalej, Marta This paper discusses the challenges to a wider access to archival cartographic materials. The aim of the study is to present and evaluate the preparation of historical maps for presentation in geoportals. The authors use the example of two maps from the early twentieth century, without information on the spatial relations, to trace the course of their processing into a form that allows them to be published in spatial data structures. The descriptions of subsequent stages include theoretical and practical aspects of the procedure. Particular attention was paid to the factors affecting the accuracy of spatial fit that affects the ability to use them further.; Artykuł odnosi się do trudności w szerokim dostępie do archiwalnych materiałów kartograficznych. Celem opracowania jest przedstawienie i ocena przygotowania map historycznych do prezentacji w geoportalu. Autorzy na przykładzie dwóch map z początku XX wieku, nieposiadających informacji o odniesieniu przestrzennym, prześledzili proces ich przetworzenia do postaci umożliwiającej udostępnienie w strukturach danych przestrzennych. W opisie kolejnych etapów uwzględniono aspekty teoretyczne, jak i praktyczne postępowania. Szczególną uwagę zwrócono na czynniki wpływające na dokładność wpasowania przestrzennego rzutującego na możliwości dalszego ich wykorzystania. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/18227 The development and use of characterisation-based approaches to manage historic landscapes May, Daniel E. The anthropogenic effect on the landscape is a well known phenomenon. This effect not only can be identified from archaeological remains, but also from old and modern maps showing changes in the landscape character in terms of historical attributes and remains. In order to study and manage the historical dimension of these changes, characterisation-based approaches have been developed. This article describes the main characteristics and principles of these approaches and their possible evolution in the future. The article also shows some applications that have been made in England with the purpose of illustrating the potential of characterisation-based approaches to manage historic landscapes in other countries.; Antropogeniczny wpływ na krajobraz jest powszechnie znanym zjawiskiem. Wpływ ten może zostać zidentyfikowany nie tylko dzięki archeologicznym znaleziskom, ale również dzięki archiwalnym i współczesnym mapom, pokazującym w krajobrazie elementy i pozostałości przeszłości. Aby poznać i zarządzać zmianami w krajobrazie, powstały metody oparte na charakterystyce krajobrazowej. Prezentowany artykuł opisuje główne cechy i prawidłowości takiego podejścia metodologicznego oraz potencjalne możliwości jego rozwoju w przyszłości. W pracy przedstawiono również brytyjskie propozycje zastosowania opisywanej metodologii do zarządzania krajobrazem historycznym w innych krajach. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/18226 Wykorzystanie numerycznych modeli terenu w badaniach zmian środowiska geograficznego miasta Mysłowice Manowska, Małgorzata; Szuba, Maciej Celem niniejszego opracowania jest wykazanie przydatności metod analizy w oprogramowaniu GIS, w szeroko pojętych badaniach nad zmianami środowiska geograficznego miasta Mysłowice. Środowisko geograficzne tworzą elementy przyrodnicze oraz antropogeniczne, przedstawiane na mapach od stuleci. Przyjęta metoda badawcza wykazała bardzo duże możliwości zastosowania oprogramowania GIS do przeanalizowania zmian zachodzących na terenie miasta Mysłowice w latach 1883–1993. W tym celu wygenerowano dwa numeryczne modele terenu (NMT), przez zwektoryzowanie izohips oraz punktów wysokościowych. Pierwszy model wygenerowano na bazie starych niemieckich map topograficznych Messtischblatt w skali 1:25 000 z lat 1883–1942. Drugi model powstał z map topograficznych Polski w skali 1:10 000 z roku 1993. Wszystkie wyżej wymienione mapy zostały skalibrowane (zarejestrowane) do wspólnego układu współrzędnych Polska 1992. Wygenerowanie różnowiekowych NMT dało także możliwość śledzenia zmiany morfologii na wybranych liniach przekrojów. Mysłowice są miastem Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, w którym aktywność eksploatacyjna trwa już od ponad dwustu lat. Jednak ze względu na problem dostępności map, praca pokazuje jedynie 110-letnie skutki eksploatacji. Przydatność metody potwierdziła się w precyzyjnym określaniu rejonów miasta najmocniej dotkniętych skutkami eksploatacji górniczej, co zweryfikowano w terenie. Skutki podziemnej działalności górniczej są zatarte przez ślady eksploatacji powierzchniowej w kilku dużych kamieniołomach, jednak przy dokładnej analizie można je od siebie odróżnić. Dzięki oprogramowaniu GIS i precyzyjnej kalibracji starych map możliwym stanie się prześledzenie zmian zachodzących w elementach środowiska geograficznego, takich jak rzeki, zbiorniki wodne, drogi, rozwój zabudowy, zalesienie. Ponadto oprogramowanie umożliwi dokładną lokalizację niektórych nieistniejących już elementów środowiska, w tym starych wyrobisk surowców piasku, gliny i wapieni oraz śladów po dawnych hutach żelaza.; The aim of the study is to demonstrate the usefulness of methods of analysis in GIS software, in broad studies of changes in the geographical environment of the city Myslowice. Geographical environment are created of natural and anthropogenic elements, concluded on maps for centuries. Assumed research method showed a very high possibility of using GIS software to analyze the changes, which took place in the town of Myslowice in the years 1883–1993. For this purpose, two digital elevation model (DEM) were generated by vectorization of izohips and altitude point. The first model was based on the old German Messtischblatt topographic maps at scale of 1:25 000 from the years 1883–1942. The second model was generated from Polish topographic maps at a scale of 1:10 000 from the year 1993. All these maps have been calibrated (registered) to a common coordinate system Poland 1992. Generating uneven-aged DEM also gave the opportunity to track changes in morphology on selected lines of cross-sections. Myslowice is a city of the Upper Silesian Coal Basin, in which the exploitation activity is dating back more than two hundred years. However, due to the limited number of maps the study only shows the effects of 110 years of exploitation. The usefulness of the method was confirmed in determining the precise areas of the city, which were hardest hit by the effects of mining activities. This fact was also verified in the field. As a result of the surface exploitation in several large quarries traces of underground mining operations are erased, but with a careful analysis they can be distinguished from each other. With GIS software and precise calibration of old maps is it possible to trace the changes in the components of the geographical environment, such as rivers, water reservoirs, roads, building development, afforestation. In addition, it enables the precise location of some elements of the environment that no longer exist such as old excavation of raw materials, sand, clay and limestone or traces of the former ironworks. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/18225 Odtworzenie przebiegu linii okopów z II wojny światowej (OKH Stellung b1) w Paśmie Jałowieckim i Grupie Mędralowej na podstawie numerycznego modelu terenu z danych LiDAR i badań terenowych Franczak, Paweł; Jucha, Witold Artykuł prezentuje możliwość wykorzystania modeli terenu pochodzących z danych LiDAR do odtworzenia elementów historycznych fortyfikacji polowych. Podczas badań odtworzono przebieg linii okopów pochodzących z II wojny światowej na obszarze Pasma Jałowieckiego i Grupy Mędralowej. W celu weryfikacji dokładności danych pozyskanych z LiDAR i identyfikacji form punktowych oprócz interpretacji modelu przeprowadzono kartowanie terenowe z użyciem GPS. Zaprezentowana w artykule metoda badań pozwala na zidentyfikowanie linii okopów rozmieszczonych na rozległym, często trudno dostępnym obszarze, przez co wskazana jest do stosowania podczas prowadzonych badań na obszarze Karpat.; LiDAR (Light Detection And Ranging) data are very useful in geographical, historical and archeological studies. It is because of large ALS point cloud precision, which makes possibility of studying small forms in relief, such as unmetalled roads, historical agricultural systems, archaeological sites or old field fortifications, like trench lines. The aim of this article is test on the usability of LiDAR data in research of trench lines built during Second World War in Poland, in Beskidy Mountains. The study area chosen to this text was located in Jałowiec Range and Mędralowa Mountain Group in south-west of Małopolskie voivodeship, south of Poland (Fig. 1). Jałowiec Range and Mędralowa Mountain Group is a continuation to the north of the Massif Babia Góra (Beskid Żywiecki, Carpathians). The fortifications were been built in this area before and during the Second World War. The first objects were built by Polish Army in 1939 and second time there was built two large fortification lines 1944, by polish people forced to do it by german soldiers. The most objects in studied area were made on the slopes of Malikowski Groń. Objects founded in 1944 were preserved in good condition up to the present day (Tab. 1). The few objects have been transformed by the geomorphological processes and by overgrown trees and shrubs on them. These objects have survived to this day, because they were not damaged during hostilities. The research was performed on a piece of trench line on Malikowski Groń (760 ma.s.l.) about 12,2 km long (Fig. 3, Fig. 6), Lachów Groń (708 m a.s.l.) about 1,6 km long (Fig. 3) and Mędralowa Mountain Group (1169 m a.s.l) about 2,3 km long (Fig. 4). During the field test the plan of trench lines (Fig. 3C, 5B) was performed by using GPS mapping and by measurement of the size and depth of the trenches. Second plan (Fig. 3B, 5A) is the result of LiDAR data analyses and vectorization. After then the obtained results were compared in research analysis. The trench lines and objects are quite good visible in LiDAR data, but it is impossible to do the classification of point objects made in field observation (Tab. 1, 2, 3). However, as a general comment, it is the possibility to signing the object classes in neighbor areas by way of analogy to field testing research. 2015-01-01T00:00:00Z