Przestrzeń–Społeczeństwo–Gospodarka http://hdl.handle.net/11089/1731 2026-04-04T05:00:40Z 2026-04-04T05:00:40Z Stachowski, Piotr http://hdl.handle.net/11089/55665 2025-06-04T01:43:49Z 2025-05-30T00:00:00Z

Rekultywacja wodna na zdewastowanych obszarach pogórniczych Wschodniej Wielkopolski jako element ich zagospodarowania Stachowski, Piotr Reclamation is a stage of mining activity, especially lignite opencast mining, which will compensate for the unfavourable changes caused by its activity. In the eastern part of Wielkopolska, in the Konińsko-Turecki Basin, it is the beginning of a new and often more attractive way of land development than before mining. In addition to the agricultural and forest reclamation which has to date dominated in these areas, water reclamation has appeared. The reservoirs after the end pits of the open-pit mines are filled and will be used for recreational and sports purposes. The emerging water reservoirs and their surroundings allow not only to restore, but also to enhance the landscape and natural values, to improve the microclimate conditions, and to rebuild damaged local ecosystems. Along with the construction of the water reservoir, the local retention level increases and in addition, the soil moisture increases. This direction of reclamation activity is now becoming the most preferred solution by local government units which satisfies the growing social requirements, following the forest and agricultural directions which dominated in previous years and which recreated the conditions preceding the mining operations. All these water reclamation programmes perfectly fit into the actions of the transformation of the eastern Wielkopolska region, i.e. actions facilitating a smooth transition from mining to other activities. The aim of the study was to present various reclamation and development options for post-mining areas with regard to water management in the Konińsko-Turecki Coal Basin area.; Wschodnia Wielkopolska to obszar poddany silnej antropopresji, m.in. przez rozwiniętą sieć melioracyjną, regulacje koryt rzecznych czy odwodnienia górnicze. Plan transformacji Wielkopolski Wschodniej zakłada, że do 2030 r. zaprzestanie się eksploatacji węgla brunatnego. W celu przeciwdziałania dalszej degradacji ilościowej zasobów wód podziemnych i powierzchniowych rozpoczęto na dużą skalę realizację wodnego kierunku rekultywacji i zagospodarowania. Program działań naprawczych obejmuje również: przekierowanie wód z odwodnienia funkcjonujących odkrywek w stronę zalewanych wyrobisk pokopalnianych, budowę rurociągów i kanałów przerzutowych wraz z systemem przepompowni, służących do poprawy stosunków wodnych w strefie oddziaływania zamykanych odkrywek oraz szybszego ich zalewania, odbudowę zastawek i progów na wypływach z jezior, mających na celu stabilizację ich poziomów wody. Godząc wymogi przyrodnicze z rekreacyjnymi, tworzy się wielofunkcyjne zbiorniki wodne, wzmagające bądź wręcz inicjujące ruch turystyczny, prowadzące do ożywienia gospodarczego terenu. Wraz z budową zbiorników wodnych wzrasta lokalny poziom retencji, zwiększa się uwilgocenie gleb, korzystnej zmianie ulega mikroklimat przylegających obszarów. Taki kierunek prac staje się obecnie najbardziej pożądany przez jednostki samorządu terytorialnego, spełniając rosnące wymagania społeczne, po dominujących w poprzednich latach kierunkach rekultywacji leśnym i rolnym, odtwarzających warunki poprzedzające eksploatację górniczą.

2025-05-30T00:00:00Z Piecuch, Katarzyna Sznajder, Agnieszka http://hdl.handle.net/11089/55664 2025-06-04T01:43:50Z 2024-10-24T00:00:00Z

Wyrównywanie szans: zrównoważona infrastruktura i włączające środowiska dla starzejącego się społeczeństwa Polski w ramach Programu Feniks Piecuch, Katarzyna; Sznajder, Agnieszka The article aims to evaluate the potential impact of the European Funds for Infrastructure Climate and Environment Program 2021–2027 (Feniks Program) on the spatial determinants of older people’s situation in Poland, particularly in light of climate change adaptation. The evaluation focuses on those Program priorities that can effectively address institutional discrimination against older people and minimise the risks associated with the adverse effects of climate change on this demographic. This study employs a mixedmethods approach, combining quantitative analysis of demographic data from sources such as Eurostat and GUS (period: 2002–2022) with qualitative evaluations of policy documents. The research focuses on assessing regional variations in the ageing process and the effectiveness of Feniks Program priorities in addressing these variations. In the demographic analysis, comparisons were made across all EU countries and regionally for differences between provinces in Poland. Due to its nationwide nature, the potential impact of Feniks is analysed for the entire country. The program’s focus on energy modernisation, water management, and green infrastructure has the potential to significantly improve the living conditions of the elderly and combat the negative impact of climate change on their situation. Investments in energy-efficient buildings, urban adaptation projects, and circular economy initiatives are crucial. The program prioritises less developed regions and urban areas most affected by demographic ageing and climate change challenges. The Feniks Program is well-positioned to enhance the quality of life for Poland’s ageing population by addressing key infrastructure and environmental challenges. The Program provides separate measures targeting urbanised areas, which is particularly important given the increasing number of older people in cities. However, the success of these initiatives depends on effective implementation and continuous monitoring to ensure inclusivity and sustainability. Future research should focus on the long-term impacts of these projects and explore additional measures to support the elderly in adapting to climate change.; Celem artykułu jest ocena potencjalnego wpływu Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027 (Program Feniks) na przestrzenne uwarunkowania sytuacji osób starszych w Polsce, w szczególności w świetle adaptacji do zmian klimatu. Analiza skupia się na priorytetach programu, które mogą skutecznie przeciwdziałać instytucjonalnej dyskryminacji osób starszych oraz minimalizować ryzyko wynikające z negatywnych skutków zmian klimatu dla tej grupy demograficznej. W badaniu zastosowano podejście mieszane, łączące ilościową analizę danych demograficznych, pochodzących m.in. z Eurostatu i GUS (okres: 2002–2022), z jakościową oceną dokumentów strategicznych. Badanie koncentruje się na ocenie regionalnych różnic w procesie starzenia się oraz na skuteczności priorytetów programu Feniks w radzeniu sobie z tymi różnicami. W analizie demograficznej porównano sytuację między wszystkimi krajami UE oraz przeanalizowano różnice regionalne między województwami w Polsce. Ze względu na ogólnokrajowy charakter programu, jego potencjalny wpływ oceniono w skali całego kraju. Skoncentrowanie programu na modernizacji energetycznej, gospodarce wodnej oraz zielonej infrastrukturze ma potencjał, by znacząco poprawić warunki życia osób starszych oraz przeciwdziałać negatywnym skutkom zmian klimatycznych. Kluczowe są inwestycje w energooszczędne budynki, miejskie projekty adaptacyjne oraz inicjatywy związane z gospodarką o obiegu zamkniętym. Program nadaje priorytet słabiej rozwiniętym regionom oraz obszarom miejskim, które są najbardziej dotknięte wyzwaniami związanymi ze starzeniem się społeczeństwa i zmianami klimatu. Program Feniks jest dobrze przygotowany do poprawy jakości życia starzejącego się społeczeństwa w Polsce, koncentrując się na kluczowych wyzwaniach infrastrukturalnych i środowiskowych. W szczególności istotne są działania skierowane na obszary zurbanizowane, co ma duże znaczenie, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę osób starszych w miastach. Sukces tych inicjatyw zależy jednak od skutecznego wdrożenia oraz stałego monitorowania, by zapewnić ich inkluzywność i zrównoważony rozwój. Przyszłe badania powinny skupić się na długoterminowych efektach projektów oraz rozważyć dodatkowe środki wspierające osoby starsze w adaptacji do zmian klimatu.

2024-10-24T00:00:00Z Wolodin, Dmitrij Wyporska, Katarzyna http://hdl.handle.net/11089/55663 2025-06-04T01:43:55Z 2024-10-07T00:00:00Z

Twenty years of Poland–Ukraine cross-border cooperation: reflections and responses in the wake of the Russian military aggression Wolodin, Dmitrij; Wyporska, Katarzyna This paper marks the 20th anniversary of Poland–Ukraine cross-border cooperation (CBC), emphasising the impacts of the recent Russian military aggression. The study explores how these geopolitical tensions have influenced CBC initiatives, particularly highlighting the challenges and responses within the existing frameworks. By documenting the resilience and adaptability of CBC in the face of military conflict, this paper offers insights into the crucial role of regional collaborations in maintaining cross-border interactions and mitigating crisis impacts.; Niniejszy artykuł analizuje dwudziestoletnią współpracę transgraniczną pomiędzy Polską a Ukrainą, skupiając się na jej dynamice w obliczu rosyjskiej agresji na Ukrainę. Przedstawia, jak współpraca ta odzwierciedla i odpowiada na wyzwania wynikające z konfliktu zbrojnego, oraz podkreśla rolę projektów transgranicznych w utrzymaniu regionalnego rozwoju i stabilności pomimo geopolitycznych napięć. Praca ta dostarcza przeglądu adaptacyjnych strategii CBC, które pozwoliły na kontynuację współpracy w nowym kontekście, a także zwraca uwagę na potrzebę dalszych badań nad długoterminowym wpływem konfliktu na struktury i efektywność współpracy transgranicznej.

2024-10-07T00:00:00Z Pupar, Tadeusz http://hdl.handle.net/11089/55662 2025-06-04T01:43:53Z 2024-06-05T00:00:00Z

Przekształcenia fizjonomiczne i atrakcyjność krajobrazu kulturowego obszaru byłego getta łódzkiego Pupar, Tadeusz The physiognomy of a city is its appearance, which can be observed by most explorers of urbanised areas. Transformations, on the other hand, refer to changes that have occurred over the years. In the case of the Bałuty district in Łódź, significant changes only occurred at the beginning of the 19th century when, with the development of industrial Łódź, there was a rapid spread of the urban zone. It was back then that settlers of the Jewish faith began to arrive in the city, who for the next decades defined the cultural character of the Old Town. The article aims to identify the physiognomic changes in the area of the former ghetto based on descriptions contained in the literature on the subject and an analysis of archival plans. The author also decided to assess the degree of the preservation of the cultural landscape by conducting an urban inventory and point-based valuation. Additionally, places associated with the Jewish population and its martyrdom were scored. This assumption aimed to establish the area where the cultural landscape is best preserved and at the same time the most visually attractive, to suggest possible actions in the final stage of the research.; Fizjonomia miasta to jego wygląd, to, co może zaobserwować większość eksploratorów obszarów zurbanizowanych. Z kolei przekształcenia dotyczą zmian, które wydarzyły się na przestrzeni lat. W przypadku łódzkich Bałut istotne zmiany zaszły dopiero z początkiem XIX w., kiedy to wraz z rozwojem Łodzi przemysłowej dokonało się gwałtowne rozszerzenie strefy miejskiej. Wtedy też do miasta zaczęli przybywać osadnicy wyznania mojżeszowego, którzy na następne dekady zdefiniowali charakter kulturowy Starego Miasta. W artykule za cel przyjęto zidentyfikowanie zmian fizjonomicznych obszaru byłego getta na podstawie opisów zawartych w literaturze przedmiotu oraz analizy planów archiwalnych. Autor postanowił również ocenić stopień zachowania krajobrazu kulturowego, przeprowadzając inwentaryzację urbanistyczną i bonitację punktową. Dodatkowo były w niej punktowane miejsca związane z ludnością żydowską oraz jej martyrologią. Założenie to miało na celu ustalenie obszaru, w którym krajobraz kulturowy jest najlepiej zachowany, a przy tym najbardziej atrakcyjny wizualnie, aby w końcowym etapie badań zasugerować możliwe do podjęcia działania.

2024-06-05T00:00:00Z